İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

edin

150
geçiş
55,6
milyonda
2.212.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
59
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)5230,9
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi14559,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,46
EÇS D 0,81

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitTTEÇSToplam
edin5·145150
ediŋ·3·3

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: edin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sabr63310,078,682,4461,4
tavarın5910,0110,292,2364,8
sanlıg4119,679,682,0047,3
âzâd61589,326,422,4241,8
tenbîh72329,236,082,6145,5
te’kîd3508,947,081,7223,7
beni73548,835,472,5939,6
yohsa62918,805,532,4034,4
dediklerinde52438,705,532,1928,7
katl128258,665,033,3660,7
dediğimde31008,626,081,7119,5
ricâ63858,525,132,3831,1
tiz31198,515,821,7018,4
buyururlar31568,335,431,6916,8
deyince53668,314,942,1624,7
dedi97848,304,692,8841,4
defn76218,224,662,5431,9
haber65348,174,662,3527,3
şu43618,004,641,9218,1
imdâd43647,994,631,9218,0
zabt55007,984,492,1421,6
teslîm55077,964,472,1421,5
dedikde89687,874,222,6831,7
hoş32877,814,551,6613,2
deyü416.0077,773,945,99148,8
eydür44807,704,231,8915,9
bizi44817,704,221,8915,9
allâh68007,694,082,3022,7
bana33537,614,261,6412,0
ta‘mîr33757,554,171,6411,7
kabûl33817,534,151,6311,6
şimdi45627,524,001,8814,7
hâzır33967,494,091,6311,4
feryâd34737,303,831,6110,4
bize35477,143,621,599,6
du‘â35737,093,561,589,3
elbette35807,073,541,589,3
bunların36037,033,481,589,0
etdim36566,933,361,568,6
kal‘ayı41.0916,723,041,769,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“edin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (150) →
EÇS VI 15a … e bizim birkaç gün Îsâ Nebî mevlûdü vardır, birkaç gün sabr edin" deyü haber göndermişler idi.
EÇS X Y424b … şdırup ellerin mezkûr kayaya sürdüler. Ve sultân dahi "Eyle edin" dedi. Hakîr,
EÇS III 42a–42b … dal tîğ serserî gezerdi. "Bu kerre bu ma‘rifetimi de temâşâ edin ümmet-i Muhammed" deyüp ipin yanına gelüp yine oğlanlara "B …
EÇS V 31a … duklarından ‘Secdelerin nice ederler’ deyü anlardan istiftâ edin" deyü cevâb verdim.
EÇS II 334b–335b … ve tevcîhler etdiklerince hünkâr musırr olup "Elbette katl edin" deyince beri tarafda Seydî'nin muhibb-i sâdıkları dilsiz i …
EÇS V 83a Hemân sa‘âdetlü pâdişâh "Âzâd edin şu çelebiyi" dedikde, ol anda bendlerin çözüp sırtına bir k …
EÇS II 350b … ânedir. Bunları afv edin. Irz-ı pâdişâhî var, cümlesin âzâd edin" deyü ricâ etdiler. Mercâları hayyiz-i kabûlde vakı‘ olup c …
EÇS IV 270b … lara bir elçi gönderüp kal‘anın miftâhların pâdişâha teslîm edin" deyü haber varup elçilere "Kal‘a hânındır, Âl-i Osmân'ın k …
EÇS III 167b … yerde Edirne içre vatan edin. Biri dahi söndükde anda makâm edin" deyü destûr verir. Mezkûr Hasan Baba Edirne'ye gelüp kral- …
Mait ... (s)eŋik seŋrem sanlıg edin (tavarın) yėmeŋler yuŋlamaŋlar..