Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Küli Çor Yazıtı | 2 | 5.882,4 |
| Bilge Kagan Yazıtı | 2 | 811,0 |
| Dede Korkut Kitabı | 35 | 1.078,9 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 81 | 33,1 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: elin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| vilâyetin | 20 | 158 | 11,20 | 8,47 | 4,46 | 198,1 | |
| ḳaṣ | 8 | 14 | 10,93 | 10,65 | 2,83 | 108,0 | |
| öpdi | 8 | 18 | 10,89 | 10,29 | 2,83 | 102,4 | |
| koltuğuna | 6 | 21 | 10,45 | 9,65 | 2,45 | 70,2 | |
| öpdiler | 5 | 5 | 10,36 | 11,46 | 2,24 | 79,4 | |
| çaldı | 6 | 41 | 10,25 | 8,68 | 2,44 | 61,2 | |
| ayağın | 5 | 25 | 10,14 | 9,13 | 2,23 | 54,4 | |
| eline | 11 | 277 | 9,83 | 6,80 | 3,29 | 82,5 | |
| dokundurup | 3 | 2 | 9,65 | 12,04 | 1,73 | 47,7 | |
| düşdiler | 3 | 9 | 9,57 | 9,87 | 1,73 | 36,2 | |
| anasınuŋ | 3 | 12 | 9,54 | 9,46 | 1,73 | 34,2 | |
| ḳarşu | 4 | 56 | 9,54 | 7,65 | 1,99 | 34,8 | |
| memleketin | 3 | 17 | 9,49 | 8,95 | 1,73 | 31,8 | |
| öpüp | 4 | 65 | 9,47 | 7,43 | 1,99 | 33,5 | |
| sağ | 15 | 583 | 9,45 | 6,18 | 3,82 | 99,5 | |
| yüzüne | 4 | 82 | 9,34 | 7,10 | 1,99 | 31,6 | |
| ḳazanuŋ | 3 | 50 | 9,18 | 7,40 | 1,72 | 25,0 | |
| ḳazan | 6 | 236 | 9,11 | 6,16 | 2,42 | 39,6 | |
| sol | 9 | 425 | 9,08 | 5,90 | 2,95 | 56,1 | |
| sokup | 3 | 87 | 8,89 | 6,60 | 1,71 | 21,6 | |
| gâret | 8 | 477 | 8,78 | 5,56 | 2,77 | 46,2 | |
| nehb | 6 | 361 | 8,68 | 5,55 | 2,40 | 34,5 | |
| daḫı | 3 | 150 | 8,51 | 5,81 | 1,70 | 18,3 | |
| sürüp | 5 | 336 | 8,49 | 5,39 | 2,18 | 27,7 | |
| yebâb | 4 | 304 | 8,27 | 5,21 | 1,95 | 21,2 | |
| bûs | 3 | 294 | 7,89 | 4,84 | 1,67 | 14,4 | |
| üzerine | 3 | 301 | 7,87 | 4,81 | 1,67 | 14,2 | |
| geldi | 4 | 660 | 7,39 | 4,09 | 1,88 | 15,2 | |
| ḳara | 3 | 492 | 7,33 | 4,10 | 1,63 | 11,4 | |
| aydur | 3 | 522 | 7,26 | 4,01 | 1,62 | 11,1 | |
| harâb | 5 | 965 | 7,24 | 3,86 | 2,08 | 17,5 | |
| paşanın | 3 | 541 | 7,22 | 3,96 | 1,62 | 10,9 | |
| çeküp | 3 | 558 | 7,18 | 3,92 | 1,62 | 10,7 | |
| hemân | 7 | 3.865 | 5,85 | 2,35 | 2,13 | 11,6 | |
| alup | 4 | 2.459 | 5,67 | 2,19 | 1,56 | 5,9 | |
| asker | 3 | 1.905 | 5,60 | 2,15 | 1,34 | 4,3 | |
| âdem | 4 | 3.717 | 5,09 | 1,60 | 1,34 | 3,5 | |
| deyü | 5 | 6.007 | 4,74 | 1,23 | 1,28 | 2,8 | |
| ü | 8 | 11.295 | 4,52 | 0,99 | 1,41 | 3,1 | |
| gibi | 3 | 4.605 | 4,38 | 0,87 | 0,79 | 0,9 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
elin* ile tüm bağlamlar →“elin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (120) →| EÇS IV 290b | … ara sildiler ve gayrı Kızılbaş nökerleri cümle ellerini sağ | elin | sol koltuğuna ve sol elin sağ eteği peşine sildiler. Bir ac … |
| DK IV 8 | … en giderem altun ḫaça elümi men baṣaram pilon geyen keşişüŋ | elin | men öperem ḳara gözlü kāfir |
| EÇS II 302b | … elin sol koltuğuna ve sol elin sağ koltuğuna ve ba‘zısı sol | elin | câmesinin sağ peşi altına silüp seg ber-sahrâ gider. Hâl [u … |
| EÇS VIII 214b | "Siz de | elin | kaçgın kölesisiniz?" deyü yedi nefer âdemleri der-zencîr ed … |
| EÇS X Y402a | … b-i kadîmleri pek mahabbet edüp ta‘zîm edecekleri müsâfirin | elin | öpmek şart imiş. |
| EÇS IX Y316a | … ‘be'nin her köşesine geldikde sağ elin rükünlere dokundurup | elin | yüzüne sürmek sünnetdir. Dördüncü rüknünde Hacerü'l-Esved'd … |
| DK IX 8 | … gelesin diyü pes begil geldi pişkeşin çekdi bayındır ḫanuŋ | elin | öpdi ḫan daḫı begili ḳonuḳladı yaḫşı at yaḫşı ḳaftan vāfir |
| DK X 48 | bize giŋ yazuyı ṭar gösterür didiler aydur imdi men varayım | elin | ayaġın baġlayayım andan siz gelesiz didi ṣıçradı kāfirler a … |
| DK IX 29 | görklüm atdan düşdüm ayaġum ṣındı didi 'avrat | elin | eline çaldı ḳaravaşa söyledi ḳaravaş çıḳup ḳapuçıya söyledi … |
| EÇS I 30a | … r. Ve bir hünkâr solağı sol eliyle bir kâfîri katl edüp sağ | elin | kâfirin kanına bulayup Sultân Mehemmed'in huzûrunda bir per … |