İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

etmek*

20 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
603
geçiş
223,5
milyonda
20
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig19258,3
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi582237,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,55
DK D 0,33
EÇS D 0,93

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: etmek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
içün1192.03610,535,0310,58608,7
müyesser314199,965,375,43172,8
gerek213079,565,264,46113,6
tuz151539,345,783,8092,2
murâd451.7049,323,886,25159,8
iktizâ13699,316,723,5798,0
fermân214939,294,574,3993,9
mümkün121349,065,653,3971,5
edindikde10299,027,593,1589,3
ister111009,005,943,2670,2
gerekdir111088,995,833,2668,5
mümkin111778,855,123,2257,4
sadedinde8998,545,502,7746,0
ihtimâli81408,465,002,7440,4
temâşâ181.1308,413,163,7747,1
emri103688,403,932,9536,0
meks171.0708,383,153,6644,4
edinüp71048,345,232,5837,6
kalmışdır82228,314,332,6933,1
furunu6168,317,712,4454,8
mümkündür6378,266,502,4243,2
tilâvet127598,173,143,0731,2
peydâ72118,144,212,5027,9
muhâsara94818,093,392,7126,1
ziyâret106478,033,112,8025,6
mümkindir5557,965,672,1929,9
seyr107187,952,962,7623,7
aḳı5677,935,382,1827,9
tavâf5677,935,382,1827,9
ezânı5727,925,282,1827,2
değildir202.1267,912,403,6234,2
yed5837,905,072,1725,8
zabt85007,893,162,5121,0
mahsûsdur5937,884,912,1624,6
ubûr242.7767,862,273,8937,8
lâzım51407,784,322,1220,6
nûş97387,782,772,5619,3
vaz‘ı51677,734,072,1018,9
yitür4217,716,741,9830,2
kiŋ4317,696,171,9726,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (603) →
EÇS IX Y211a … n Hân mu‘allimlerinden câmcı Serhoş İbro nam üstâd câm inşâ etmek semtinde mâhir olmağile câm-ı Cem'den cem âyînin görüp bu c …
EÇS X Y209a … de kâmil Mekke'ye varup gelüp hac etdi. Ya‘nî Mısır'dan hac etmek pek yakın ve emn tarîkdir.
EÇS IX Y379b–Y380a … a şiddet-i hârdan gelmiş âdam kendüyi şiddet-i şitâdan hıfz etmek gerek. Zîrâ sovuğu gâyet mü’essirdir, âdemi helâk eder. And …
EÇS V 87a … lûm değildir, ammâ yedi yüz yıl pâdişâh olup mübâhese-i ilm etmek ve silâh düzmek ve kirec ve üstübec ve misk ve ûd ve reyhân …
EÇS IV 350b … i Sıddîka'yı Mu‘âviye kabrinden çıkarup gayrı beyâbâna defn etmek murâd edindi. Ehl-i Medîne "Hazret-i Resûl'ün ehlidir ve üm …
EÇS VIII 372a … ere sürmek içün ba‘zı kurâ ve kasabâtları deverân u seyerân etmek içün Ohri'den yine cânib-i şimâle gidüp kasaba-i Üstürka'yı …
EÇS VIII 326a–327a … mânî yanına varmak değil bir hayli mesâfe-i ba‘îdeden mürûr etmek emr-i muhâl olup zi-dehşet-nişân lağımlar ve kumbaralar vef …
EÇS X Y342b … ken emr-i şerîf alup vücûd-ı şerîf-i azîzi kubbesinden nakl etmek içün azîz evlâdları bir mübâşir ağa alup cemî‘i Reşîd ü Dim …
EÇS VIII 198a–198b … gönülden bende-i Sübhân olup ibtidâ Tatar'da kendüyi sünnet etmek bundan kalmışdır kim yüzer ikişer yüz nefer âdemleri bir ye …
EÇS II 330a–331b … tihlâsında bulunup ibtidâ fethinde ezân-ı Muhammedî tilâvet etmek müyesser olup gazâsında bulunduk. Ba‘dehû Tarabuzan eyâleti …