İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

evveli*

13 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
113
geçiş
41,9
milyonda
13
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11044,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,49
EÇS D 0,74

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: evveli) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
cildi2411311,769,314,89267,9
sâlisin51110,3710,412,2364,9
iklîmi1531610,167,153,85119,8
bânîi67010,078,002,4455,1
tût4169,999,542,0046,0
sittei369,6910,541,7339,7
âhirine399,659,961,7336,6
mufassal61609,496,812,4345,0
oluna31248,706,171,7119,8
min42168,645,791,9624,3
mastûrdur32678,025,071,6815,3
oldur56027,844,632,1522,6
olunmuşdur101.3947,764,423,0142,4
nazar45537,624,431,9117,0
dek34887,354,201,6411,8
bâlâda48267,133,851,8614,0
tahrîr103.0266,713,302,8427,9
arzı39536,533,231,558,1
vâki31.1216,323,001,527,2
olmuşdur41.8506,062,691,698,2
sonra31.6185,832,471,425,4
mısır42.2875,772,381,626,8
şehri85.6785,502,072,1610,8
ya‘nî32.2515,381,991,303,8
âli32.5875,191,791,233,2
kal‘ası32.6845,141,741,213,0
sene66.2404,951,521,604,9
sultân44.1934,931,511,303,2
nehri44.9854,681,261,162,3
olan46.7714,250,820,871,1
on35.4774,140,710,670,6
ammâ815.2294,090,651,021,4
her35.9674,020,590,580,4
cümle921.1973,790,340,630,5
var37.6463,660,230,250,1
dahi513.1863,620,180,260,1
üzre411.8893,450,010,010,0
aded39.0463,42-0,01-0,020,0
iki39.4173,37-0,07-0,090,0
ile723.7693,26-0,19-0,360,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (113) →
EÇS III 54b–55a … inden makâm-ı ruhâvî derler. Zirâ {kal‘a-i Urfa'nın} bânî-i evveli dahi Ruhâ'dır. Hâlâ bu şehrin ismi elsine-i nâsda galat-ı m …
EÇS X Y442b Ve iklîm-i evvelin tâ vasatında olmağla âb [u] havâsı gerçi şiddet-i hâr üzred …
EÇS X Y57b … â tahrîr olunmuşdur. Cümlesi dörd kısma münkasemdir. Kısm-ı evveli (---) pâre kurâdır. Cümle selef pâdişâhlarının hayrât [u] h …
EÇS IV 259b … inler." dedikde fi'l-hâl huzûr-ı paşaya müdde‘îlerin nakl-i evveline göre şikâyetleri istimâ‘ olunup "Kuttâ‘u't-tarîk olmuş ve h …
EÇS X Y404a–Y404b … erler. Tahfîf-i kelâm Y 404b olmağiçün Esvedân'ın hemze-i evvelin hazf edüp Sûdân derler.
EÇS IV 316a–316b … rka Isfahân on menzildir. Şâhrâh üzre 316b ulu şehirlerin evveli şehr-i Sâve'dir ve şehr-i Kum'dur ve şehr-i Kâşân'dır. Anda …
EÇS VII 149a … lisânın peydâ edüp millet-i Mesîhiyye oldukları yine cild-i evvelimizde mastûrdur.
EÇS X Y453a … ar oluna. Andan sebeb-i gazâ-yı Mısır be-dest-i Selîm şâh-ı Evveli bildirir.
EÇS III 137b … vücûduna aslâ zarar gelmemiş. İşte şehr-i Sofya'nın bânî-i evveli Tûfân-ı Nûh'dan sonra Sırfiyâyil'dir. Ba‘dehû oğlu Sırfa'dı …
EÇS IV 344b … 'da cereyân eden enhârların aslı dokuz aded nehr-i azîmdir. Evveli fevkânîdir kim nehr-i Merre, Şatt'dan garb tarafına ayrılup …