İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hac

122
geçiş
45,2
milyonda
2.685.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
133
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi12149,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,00
EÇS D 0,43

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBEÇSToplam
hac1121122
haç·2727
hâç·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hac) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
emîri6213712,9410,297,87798,0
savâbı82010,8510,112,8399,9
tavâf5679,767,692,2343,7
edâyı61119,727,222,4348,5
savâbıdır349,6111,021,7343,1
bürke’de3109,549,701,7335,3
vatanına3169,489,021,7332,1
mahmeli4709,427,301,9932,8
rıdvân3998,806,391,7120,7
alayı66128,074,762,3628,1
tamâm55078,034,772,1523,5
huccâc32777,944,901,6714,6
mısır’a56817,674,342,1320,7
şerîfi46357,444,121,8915,4
herkes35207,264,001,6211,0
askeriyle35327,233,961,6210,9
alay47837,183,821,8613,8
süvâr36087,073,771,6110,1
askeri82.0496,923,432,5723,6
etmiş38656,643,261,558,2
varup41.2376,593,161,7810,4
etmeğe39206,563,171,547,9
kalup39306,553,161,547,8
bâbı39786,483,081,537,5
eğer31.1726,252,821,496,6
olunmuşdur31.3946,022,571,445,7
gece31.4315,982,541,435,6
etdi42.1515,852,361,616,7
ya‘nî42.2515,792,301,596,4
alup42.4595,672,171,565,8
böyle31.8345,652,181,354,4
gidüp42.6815,552,041,525,3
paşa129.4785,361,812,4713,0
sene76.2405,171,631,796,4
ile2523.7695,101,543,2820,9
kerre32.8085,071,561,152,5
hemân43.8655,041,521,303,2
edüp2423.9575,031,473,1318,5
andan98.9485,021,481,926,9
olur56.0124,741,201,262,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hac” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (122) →
EÇS X Y58a … slîm edüp Mekke ve Medîne'ye surre bağlanup her sene emîr-i hac [[(---) (---) (---)]].
EÇS IX Y327a … içün sâhib-i dükkân müsâfirîne elbette bir şey ihsân eder. Hac şükrânesine cemî‘i ibâdullâhda bir mahabbet u meveddet ve s …
EÇS X Y201a … rîfi emîr-i hacca alâ-mele‘i'n-nâs teslîm etdi, ammâ emîr-i hac Kara Meydân'dan taşra mahmel-i şerîfi çıkarınca Q 233a ⟦P …
EÇS X Y88b … mmed Beğ sarâyı ve mukâbelesinde Nezîr Ağa sarâyı ve Emîr-i hac Rıdvân Beğ sarâyı ve Emîrü'l-hac Zülfikâr Beğ sarâyı ve Emi …
EÇS IX Y349a "Rabbiniz bir beyt binâ etdi. Gelin yâ ricâlallâh, hac tavâf eylen" dedi.
EÇS X Y209a Emîr-i hac paşa ol gece Bürke'de kalup azîm top u tüfeng şâdumânîleri …
EÇS X Y201b … l ecilden hâlâ kânûndur, Kifâfî şeyhi Mustafâ Efendi emîr-i hac elinden alup tâ vakt-i gurûba dek Âdiliyye'ye götürürler, b …
EÇS X Y204b Fasıl on sekizinci hazîne alayı / Emîr-i hac ile ta‘yîn olunan askerin rûz-merre masrûfâtı içün ve yüz o …
EÇS X Y220b … ûdudur. İkincisi İbrâhîm-i Dessûkî mevlûdu. Üçüncüsü emîr-i hac huccâc ile Mısır'a geldü[kde] ve mâh-ı Safer'in yedinci gec …
EÇS IX Y316b … ınca (---) (---) (---) (---) Q 130b Merve ederse ol kadar hac savâbı etmiş olur.