İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

haddin

18
geçiş
6,7
milyonda
14.072.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası12315,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi62,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,83
EÇS D 0,56

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: haddin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
içinde54.2735,254,452,1321,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“haddin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (18) →
EÇS II 337b … şağı mu‘âmelesin edenleri ele alup her ne mertebede ise ana haddin bildirüp Ahfeş-i mü’ellifin keçisine bindirüp ol vaz‘-ı nâ- …
KuT T. 35/10b3 56 aymazda burun et-öz: ey ökünç anıŋ üze kim haddin keçtim taŋrı fermanı içinde bütünlükin erdim füsus tutġanla …
KuT T. 35/42b3 … da kiḍin yalavaç. mundaġuḳ ḳışrur taŋrı ol kimerseni kim ol haddin keçti şek tutġan
KuT T. 36/82a2–3 31 firʿavndın ol erdi boynaġu haddin keçgenler
KuT T. 28/39b2 … 3 sorġıl olarḳa ol ėldin kim ol erdi deryaḳa keligli ançada haddin keçtiler şenbe içinde ançada kelür erdi olarḳa balıḳları şe …
KuT T. 38/5a1 … açan raz aysa sizler bir ikindi birle raz aymaŋ yazuḳ birle haddin keçmek birle resulḳa ḫilaf ḳılmaḳ birle raz aytıŋ eḍgülük b …
KuT T. 31/61al 81 yėŋler arıġlardın ol kim ruzi bėrdimiz sizke haddin keçmeŋler anıŋ içinde tüşer siziŋ üze meniŋ öwkem kimke tüş …
EÇS II 262b … râdımız kal‘a olaydı bir ayda alırdık. Ancak Moskov kralına haddin bildirüp bu kadar ilin vilâyetin nehb u gâret edüp bu kadar …
EÇS V 155a … örf kanûndan ziyâde tecâvüz etse hâkim üzre gulû-yı âm edüp haddin bildirirler. Gâyet şecî‘ ve şedîd ve cerî gâzîleri vardır v …
KuT T. 31/92a3 127 mundaġuḳ yanut bėrür-miz kim kim haddin keçse taḳı kirtgünmese iḍisi nişanlarıŋa soŋ saray ḳını ḳat …