İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

halal

10
geçiş
3,7
milyonda
21.858.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig795,2
Atebetü’l-Hakâyık31.087,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,40
AH D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBAHDKEÇSToplam
ḫalal13···13
halal73··10
halâl···88
ḥalal··4·4

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: halal) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dünya52959,079,162,2353,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“halal” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
AH 425–428 … al haram erse malıŋ ‘azab ol soŋı hisab ol ėgėr bolsa malıŋ halal
AH 417–420 … t yitti yindip bulunmaz yıḍı halal yigli ḳanı körünmez boḍı halal kendü ḳayda bu kün ḳanı kim haramnı yiyürde haram tip yidi
KB 3240 halal dünya ḳazġan çıġayḳa üle / kişi elgi tutġıl yanut ḳıl yüle
KB 2752 halal hem haram aḍrar erse aça / yaraġlıġ yaraġsıznı bilse seçe
KB 3546 bu üçte aḍın yoḳ bu dünya neŋi / halal ol ya şübhe haram ol öŋi
KB 1312 tiliŋni küḍezgil közüŋni küḍez / boġuzuŋ küḍezgil halal yigil az
KB 3666 halal dünya bulsa yise ḳazġanıp / çıġayḳa ülese anıŋdın alıp
KB 3923 halal dünya ḳazġan özüŋni yitür / toḍur aç yalıŋnı hem opraḳ bütü …
KB 3924 halal dünya bulsa kişi eḍgüsi / bulur iki ajun yigü keḍgüsi
AH 417–420 uvut yitti yindip bulunmaz yıḍı halal yigli ḳanı körünmez boḍı halal kendü ḳayda bu kün ḳanı kim …