İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

haman

13
geçiş
4,8
milyonda
17.938.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Dede Korkut Kitabı9277,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,29
DK D 0,65
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTDKEÇSToplam
haman39113
hâmân··1010
hâman··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: haman) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“haman” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (13) →
KuT T. 35/45a1–2 36 aydı ol kafir: ey haman bina ḳılġıl maŋa köşk bolġay kim teggey men esbablarḳa
EÇS VIII 210a haman hun
DK IX 11 haman yayı bileginden çıḳarur-ıdı buġanuŋ ṣıġınuŋ boynına atar-ıd …
DK III 82 … ay dede sulṭan taŋrı bunuŋ semüzin de alsun aruġın-da alsun haman beni ḳapudan ṭışarı eyle meded didi dede ḳapuyı açdı
DK XI 55 … ġladı ṭurdı anuŋ ardınça ḳara göne geldi alay baġladı ṭurdı haman burada ḳazan at meydana sürdi ḳarım diledi boz atlu beyrek …
DK III 48 … umı kimse yarduġı yoḳ imdi gel senüŋ-ile güreş ṭutalum didi haman beyrek atdan indi ḳarvaşdılar iki pehlivan olup bir birine …
KuT T. 32/6b2 … bolsa üçün olarḳa düşman hem ḳaḍġu bütünlükin bu kafir taḳı haman ol ikiniŋ süleri erdiler ḫata ḳılıġlılar
KuT T. 32/25b3 … : ey ögür bilmedim sizke taŋrıdın mėnde aḍın yaḳġıl maŋa ey haman balçıḳ üze ḳılġıl maŋa ap meniŋ üçün köşk bolġay kim köz ke …
DK XI 6 … oġuz erenlerindendür gelüp teküre ḫaber virdiler tekür daḫı haman çerisini dirdi bunlaruŋ üzerine geldi
DK III 187 … güŋ ayaġına düşdi beyrege dayalar ḳaftan geyürüp ṭonatdılar haman ḳız ṣıçradı