İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hava

28
geçiş
10,4
milyonda
9.929.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
28
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig25339,8
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,66
DK D 0,00
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
havâ··4848
hava251228

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hava) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
arzularḳa4611,9112,972,0067,6
nefs76011,3510,462,6488,6
bas31511,1611,231,7341,4
boynı32410,8810,561,7338,3
arzu3949,658,591,7329,9
et41929,227,971,9936,4
köŋül34347,736,381,7120,7
öz46007,716,331,9827,3
ve4147.919-0,17-1,62-4,147,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“hava” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (28) →
KB 6354 hava arzularḳa bolur erse erk / buşup öwke kelse özin tutsa berk
KB 1315 kişi yası ḳolma özüŋ ḳılma yas / neçe eḍgülük ḳıl hava arzu bas
KB 3639 negü tir eşitgil özin basmış er / hava boynı yençip özin tutmış er
KB 3342 hava nefs boyunın sıġu keḍ katıġ / özüŋ ötrü bulsa tapuġda tatıġ
KB 3344 hava nefs bile kör yaġı ol uluġ / bu iki azıtur tapuġçı ḳuluġ
KB 3644 uḳuşsuz kişiler ol ol ay ḳadaş / hava arzularḳa özin ḳılsa baş
KB 1375 özüŋ otḳa atma bu dünya üçün / hava boynı biçgil et özke öçün
KB 4913 biziŋ köŋlümiz öldi bolġa bu kün / hava nefs me ḳıldı boyun keḍ yoġun
KB 5759 sen emdi tükel dünya devlet yidiŋ / köŋül bastıŋ arzu hava beklediŋ
KB 6464 et öz eglü birmez hava bulnadı / tapuġḳa tegümez özüm açtı sır