İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hendese*

10 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
118
geçiş
43,7
milyonda
10
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig568,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11346,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,39
EÇS D 0,88

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hendese) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ilmi8682811,548,219,24825,1
çırpı61810,509,902,4572,6
tarh1012510,407,843,1589,7
mi‘mârîden4119,9910,022,0049,3
mi‘mârîde4139,979,782,0047,6
mi‘mârî4149,969,672,0046,9
sadranç3109,589,741,7335,5
haberdâr51049,537,102,2239,6
saḳış3309,388,161,7328,3
bennâ4929,296,961,9830,8
mi‘mârı3439,257,641,7226,0
ulûmı3838,936,691,7222,0
tuna’nın3918,886,561,7121,4
ale’ttertîb31048,796,371,7120,6
sâhibleri31538,505,811,7018,3
üstâdı75658,395,152,5736,5
islâmbol’a42998,305,261,9521,4
bilir32777,964,951,6814,8
mi‘mâr32927,914,881,6714,5
inşâ67747,784,472,3425,8
olunmuş44807,784,571,9217,7
üzre5711.8897,283,787,00196,0
kâmil71.4467,203,792,4523,9
mâlik47937,173,851,8613,9
etmiş48657,063,721,8513,3
tuna38266,703,381,578,6
gûne61.8816,623,192,1815,9
olunmuşdur41.3946,443,041,769,8
su31.3676,052,651,466,0
binâ73.5235,982,512,1812,8
bunda31.5765,862,441,415,3
eyle42.2535,792,341,616,6
gûnâgûn31.8115,672,241,374,6
alup42.4595,672,221,576,0
mezkûr31.8285,662,231,364,6
ile2923.7695,311,803,8431,6
olan86.7715,251,761,998,2
birer32.6815,131,681,192,9
cemî‘i33.6874,691,220,991,6
kadar34.2584,491,010,871,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (118) →
EÇS X Y282a … âre şehir bünyâd edüp Nîl-i mübâreki arz-ı Mısır üzre ilm-i hendese ile sokak sokak halîclerden cereyân etdiren bu Bayzar'dır. …
EÇS V 21a … ş kim gûyâ kâr-ı Hazret-i Dâvûd Nebî'dir. Ve bu çıkrık eyle hendese üzre inşâ olunmuş kim bir tıfl-ı sağîr gelüp bu zinciri çek …
EÇS VI 169a … mi‘mârîdir. Ve dendân-ı bedenleri ve cümle ebrâcları gâyet hendese üzre tarh {olunmuş} şîrîn kârlı kal‘a-i mînâdır.
EÇS VIII 309a … lan me’kûlât [u] meşrûbâtları ile ve kal‘anın dâ’iren-mâdâr hendese üzre cirm-i hudûdlarıyla ve'l-hâsıl cemî‘i imâretlerinin ve …
EÇS VI 120b … ın Ciğerdelen cenginde yarar ve nâmdâr kethudâsı idi, ilm-i hendesede ve ilm-i mi‘mârîde ferîdü'd-dehr bir zû-fünûn kimesne olmağ …
EÇS II 315b–316a … nehr-i azîm Faşa çayına varup anda dahi irtifâ‘ alup ilm-i hendese ile Karadeniz'i Bahr-i Haraz'dan yigirmi arz-ı süflîde bulu …
EÇS VI 28a … mûn-ı ibret-nümûn hâne-i menhûslar var. Her biri birer gûne hendese üzre tarh olunmuş serâpâ kırmızı ve yeşil ve sarı ve mâğî v …
EÇS VIII 233b … rlı ve çârbâğ-ı Acem-misâl çâr kapulu bir fezânın içi ilm-i hendese üzre çırpı ile sâhibü'l-hayrât-ı selef niçe bin aded dıraht …
KB 2786 iḍi me batıġ hendese saḳışı / anın tezginür kör hakimler başı
EÇS II 368a … ân dahi Nusaf Paşa hayrâtıdır. Hemân Köstebek hânı gibi bir hendese üzre imâr olmuşdu kim acâ’ib hayrât-ı azîmlerdir kim cümle …