İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hilm

10
geçiş
3,7
milyonda
21.891.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
5
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi83,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

AH D 0,00
EÇS D 0,69

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hilm) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ilm77711,3611,582,6499,7
yegânei34010,9411,301,7341,4
hikmet31019,799,971,7335,7
u817.4343,913,952,6529,6
ü411.2953,543,581,8312,7
ve5147.9190,150,190,270,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hilm” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
EÇS II 368b … n evlâd-ı evlâdıdır. Halkdan münzevî tâlib-i ilm ve sâhib-i hilm kimesne idi. Cedd-i büzürgvârlarının kubbesi hâricinde medf …
EÇS III 91b–92a … nnıfîni vardır. Zîrâ hevây [u] heves kânı değildir, ilm [u] hilm kânıdır, zîrâ reşîd u necîb sıbyânı ve üç yüz aded hâfız-ı …
EÇS I 98b–99a … fenâyı ihtiyâr etmiş bir ihtiyâr ve tâlib-i ilm ve sâhib-i hilm kimesne idi. Kuddise sırruhu. 99a Ve,
AH 341–344 kėrėm bir bina teg aŋar hilm ul ol ya bustan teg ol hilm kėrėm al gül ol yıḳıḳlıġḳa tirep kesüklüg ula bu itiglig er …
EÇS II 237b Andan ziyâret-i hazîne-i ilm [u] hikmet, yegâne-i hilm u ısmet; şeref-i ubbâd, bi-nefsihi zühhâd eş-Şeyh Hazret-i …
EÇS IX Y230a Elbette Cenâb-ı izzet ol âdeme ilm ü hilm ve berekât-ı Halîl verüp beyne'l-akrân vaka‘ [u] vakâr sâhi …
AH 341–344 kėrėm bir bina teg aŋar hilm ul ol ya bustan teg ol hilm kėrėm al gül ol yıḳıḳlıġḳa tire …
EÇS VI 88a Ziyâret-i meşhed-i hazîne-i ilm ü hikmet, yegâne-i hilm ü ısmet, şeref-i ubbâd, kenef-i zühhâd, hârisü akl u şer‘, …
EÇS IV 394b … -i mülheme, akl u hikmet ve dâniş u vahy ve ilhâm u ilim ve hilm ü kemâl ve fazl u zekâ ve ihsân u hüsn-i hulk.
EÇS III 92a … İskilib'dir. Ve ziyâretgâh-ı hazîne-i ilm u hikmet yegâne-i hilm [u] mahrem-i esrâr [u] makdem-i ebrâr eş-Şeyh Hazret-i Musl …