İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hisab

10
geçiş
3,7
milyonda
21.786.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası9236,3
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
AH D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTAHEÇSToplam
hisâb··193193
hisab91·10

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hisab) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳıldımız37110,2510,481,7337,8
ḳatıġ38110,0810,291,7337,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“hisab” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
KuT T. 35/311b3 … ėrlür ḳamuġ et-öz anı kim ḳazġandı yoḳ bu kün ol taŋrı terk hisab ḳılgan ol
KuT T. 34/67a1–2 53 bu ol turur kim vaʿde ḳılnur sizler hisab küninde
KuT T. 34/62a2–3 … biziŋ ʿatamız turur niʿmet bėrgil minnet ḳılġıl azu yıġḳıl hisab yoḳ
AH 425–428 … ḳaḍġu saḳınç yarın yük vėbal haram erse malıŋ ‘azab ol soŋı hisab ol ėgėr bolsa malıŋ halal
KuT T. 38/84a3 … boynaġuluḳ ḳıldı iḍi fermanındın anıŋ yalavaçı fermanındın hisab ḳıldımız aŋar ḳatıġ hisab ʿazab ḳıldımız aŋar ḳatıġ ḳın
KuT T. 35/38a1–3 … usa: men sıġındım iḍimke hem siziŋ ḳamuġ boynaġu kim bitmez hisab küniŋe
KuT T. 34/51b2–3 16 aydılar: iḍimiz terkletgil bizke hisabımıznı hisab künide burun
KuT T. 34/56b2 … lar taŋrı yolındın olarḳa turur ḳatıġ ḳın anı kim unıttıŋız hisab künini
KuT T. 27/18a1 … lıŋlar taŋrı atını anıŋ üze ḳorḳuŋlar taŋrıda ol taŋrı terk hisab ḳılġan
KuT T. 38/84a3 … anındın anıŋ yalavaçı fermanındın hisab ḳıldımız aŋar ḳatıġ hisab ʿazab ḳıldımız aŋar ḳatıġ ḳın