Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası | 2 | 52,5 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 72 | 29,4 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hurma) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| şîri | 7 | 46 | 10,90 | 9,44 | 2,64 | 78,8 | |
| nahli | 7 | 55 | 10,80 | 9,18 | 2,64 | 76,1 | |
| dişidir | 3 | 3 | 10,32 | 12,15 | 1,73 | 50,6 | |
| katrı | 4 | 32 | 10,27 | 9,15 | 2,00 | 43,3 | |
| erkek | 4 | 43 | 10,13 | 8,73 | 2,00 | 40,8 | |
| salkım | 3 | 29 | 9,90 | 8,88 | 1,73 | 31,3 | |
| bâdem | 3 | 32 | 9,86 | 8,74 | 1,73 | 30,7 | |
| dişi | 3 | 109 | 9,07 | 6,97 | 1,72 | 23,1 | |
| zeytûn | 3 | 109 | 9,07 | 6,97 | 1,72 | 23,1 | |
| ağacı | 3 | 185 | 8,57 | 6,21 | 1,71 | 20,0 | |
| serâmed | 3 | 400 | 7,70 | 5,10 | 1,68 | 15,4 | |
| ser | 3 | 515 | 7,38 | 4,73 | 1,67 | 13,9 | |
| verüp | 4 | 1.722 | 6,19 | 3,40 | 1,81 | 11,7 | |
| olur | 9 | 6.012 | 5,60 | 2,77 | 2,56 | 19,3 | |
| yigirmi | 3 | 2.547 | 5,23 | 2,42 | 1,41 | 5,2 | |
| üç | 8 | 7.163 | 5,18 | 2,35 | 2,27 | 13,3 | |
| beş | 3 | 3.456 | 4,80 | 1,98 | 1,29 | 3,8 | |
| her | 4 | 5.967 | 4,44 | 1,61 | 1,35 | 3,6 | |
| ve | 63 | 147.919 | 3,80 | 0,96 | 3,85 | 24,2 | |
| yüz | 4 | 12.272 | 3,41 | 0,57 | 0,65 | 0,6 | |
| üzre | 3 | 11.889 | 3,04 | 0,20 | 0,23 | 0,1 | |
| ammâ | 3 | 15.229 | 2,68 | -0,16 | -0,20 | 0,0 | |
| cümle | 3 | 21.197 | 2,21 | -0,63 | -0,95 | 0,7 | |
| edüp | 3 | 23.957 | 2,03 | -0,81 | -1,30 | 1,2 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
hurma* ile tüm bağlamlar →“hurma” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (74) →| EÇS VII 161b | … dağlar ve beller içre tek başına gidüp aslâ bir kimesne ol | hurma | avretin yanına varup baş kaldırup yüzüne bakmağa kâdir deği … |
| EÇS VII 53b | … ederseniz ben bunda on yıl cümle tevâbi‘imle otursam şîr-i | hurma | ve kıtrınebât yedirüp cümlesine dîbâ ve şîb ve zerbâf geydi … |
| EÇS IV 346a | … leri yokdur. Gerçi Medîne-i Münevvere'de tavîl kad şecere-i | hurma | olur ammâ Medîne'nin şimâli hâricinde Hazret-i Hamza-i bâ-s … |
| EÇS V 180b | … mâ‘adâ kilârında "Hayrü't-ta‘âm mâ-hazar" kelâmı üzre şîr-i | hurma | ve katr-ı nebât-ı Hamavî ve kuş südü, ya‘nî yumurta bile bu … |
| EÇS IV 346a | … . Ve hâk-i Mekke ve Medîne ve Tâyif ve Abbâs'da böyle dırâz | hurma | şecerleri yokdur. Gerçi Medîne-i Münevvere'de tavîl kad şec … |
| EÇS V 131a | … âd ve ar‘ar ve zeytûn ve incir ve turunc ve limon ve nar ve | hurma | ve bâdem ve ınnâb ve (---) (---) (---) (---) (---) (---) Bu … |
| EÇS III 43b–44a | … u nahlin zeyline Hazret-i Meryem gelüp meks etdükde bu dişi | hurma | evvel 44a kurumuş idi. Meryem du‘â edüp ol ân yeşerüp hur … |
| EÇS III 43b | … âdır. Lâkin biri erkek ve biri dişidir. Yigirmi otuz salkım | hurma | verüp bir danesin teberrüken Frenkler bulsalar yüz altuna a … |
| EÇS IV 345b | … men çölünde nihâyet bulur, evc-i âsumâne ser çekmiş serâmed | hurma | dırahtlarıdır. Hatta Hüseyin Alî Efendi Bağdâd defterdârı i … |
| EÇS II 359a | … Sabâhen mahbûshânede deyyâr-ı cân u cinn yok iken bir sarı | hurma | lifi kefenine sarılmış mağsûl ve mu‘attar merhûm olmuş bulu … |