Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası | 1 | 26,3 |
| Dede Korkut Kitabı | 2 | 61,7 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 74 | 30,2 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ibret) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| gözüyle | 4 | 13 | 10,51 | 10,40 | 2,00 | 51,1 | |
| nümâları | 3 | 3 | 10,26 | 12,10 | 1,73 | 50,3 | |
| nümûn | 3 | 3 | 10,26 | 12,10 | 1,73 | 50,3 | |
| çeşmi | 6 | 103 | 10,09 | 8,00 | 2,44 | 55,0 | |
| hîrelenir | 4 | 55 | 9,96 | 8,32 | 1,99 | 38,5 | |
| almayup | 3 | 34 | 9,79 | 8,59 | 1,73 | 30,0 | |
| nigerân | 3 | 44 | 9,67 | 8,22 | 1,73 | 28,4 | |
| nazar | 6 | 553 | 8,29 | 5,57 | 2,40 | 34,7 | |
| diğer | 3 | 292 | 8,06 | 5,49 | 1,69 | 17,0 | |
| içün | 8 | 2.036 | 6,95 | 4,11 | 2,66 | 30,6 | |
| temâşâ | 3 | 1.130 | 6,35 | 3,54 | 1,58 | 9,3 | |
| alup | 6 | 2.459 | 6,28 | 3,42 | 2,22 | 17,6 | |
| hattâ | 3 | 1.363 | 6,09 | 3,27 | 1,55 | 8,2 | |
| âdem | 5 | 3.717 | 5,43 | 2,56 | 1,86 | 9,5 | |
| ki | 3 | 2.426 | 5,30 | 2,44 | 1,41 | 5,3 | |
| dahi | 9 | 13.186 | 4,47 | 1,58 | 2,00 | 7,8 | |
| deyü | 4 | 6.007 | 4,43 | 1,54 | 1,31 | 3,3 | |
| olur | 4 | 6.012 | 4,43 | 1,54 | 1,31 | 3,3 | |
| olan | 4 | 6.771 | 4,26 | 1,37 | 1,23 | 2,7 | |
| niçe | 4 | 7.056 | 4,20 | 1,31 | 1,19 | 2,5 | |
| yine | 4 | 7.372 | 4,14 | 1,25 | 1,16 | 2,3 | |
| edüp | 11 | 23.957 | 3,91 | 1,01 | 1,67 | 4,4 | |
| andan | 4 | 8.948 | 3,86 | 0,97 | 0,98 | 1,5 | |
| var | 3 | 7.646 | 3,67 | 0,78 | 0,72 | 0,7 | |
| olup | 5 | 17.281 | 3,24 | 0,34 | 0,47 | 0,3 | |
| ü | 3 | 11.295 | 3,11 | 0,22 | 0,24 | 0,1 | |
| ile | 6 | 23.769 | 3,04 | 0,15 | 0,23 | 0,1 | |
| u | 4 | 17.434 | 2,90 | 0,01 | 0,01 | 0,0 | |
| ve | 11 | 147.919 | 1,28 | -1,62 | -6,86 | 21,7 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
ibret* ile tüm bağlamlar →“ibret” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (77) →| EÇS VIII 251b–252a | … î içün bir mermer kürsî inşâ etmiş kim ilm-i mi‘mârîsi olan | ibret | gözüyle bu kürsîye nigerân eylese çeşm-i şehlâsı hîrelenüp … |
| EÇS IV 232b | … Sarâyın kayalar tarafına nâzır şâhnişînlere varasın. Ta ki | ibret | göresin." dedikde paşa ol tarafa ve cemî‘i ehl-i teferrüc d … |
| EÇS I 196b | … mden bir şerer görmek isteyen cân, şîşehâneleri görüp andan | ibret | alsın kim nâr-ı dûzah yanında bu nâr bir şererbâr değildir. |
| EÇS III 105b | … igâr Kosova cenginde ba‘de'l-feth-i fütûh lâşe-i Nasârâları | ibret | içün seyr [u] temâşa ederken lâşe-i murdârlar içinden Miloş … |
| EÇS VII 186a | Hikmet-i garîbe vü acîbe-i | ibret | : Bu Azak kavminin cemî‘i atları ve sığırları ve koyunları v … |
| EÇS IV 378b | … u ahvâle vâkıf olmuş âdemlerden istimâ‘ edüp bu sergüzeşt-i | ibret | tahrîr olunmuşdur. Hâlâ bu medrese bu kayası kenârında niçe … |
| EÇS VIII 328b–329a | … tine siper olduğun bileler. Tâ ki bu kaziyye anlara mûcib-i | ibret | ve merkez-i hikâyet olup bir dahi bu küffâr-ı hâksâr-ı gûl- … |
| EÇS X Y422b | … hafiyyâtdır, kırk iki senedir on sekiz pâdişâhlık memleketi | ibret | göziyle nazzâreye alup geşt [ü] güzâr ederek temâşâ etdim, … |
| EÇS IX Y371a | … --) (---) (---) (---) sâ’ir diyâr edüp ve edüp küffârlarına | ibret | olup hâlâ şab havfinden Mekke üzre küffâr gelmez. Mu‘cize-i … |
| EÇS VII 160a | Hamd-i Hudâ temâşâ edüp niçe sun‘-ı Hudâlardan | ibret | alup andan yine semt-i şarka 5 sâ‘at gidüp, |