İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ille*

16 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
35
geçiş
13,0
milyonda
16
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig340,8
Dede Korkut Kitabı9277,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi239,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,29
DK D 0,61
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: illet) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
vücûdunda43210,9310,232,0049,3
ḳanlu33610,449,651,7334,4
oğuz615710,008,522,4459,3
ḫaber36110,008,891,7331,2
kalmayup52779,047,442,2241,8
dürri31968,737,201,7224,1
cemî‘i43.6875,143,391,8111,6
gibi34.6054,412,651,466,0
olur36.0124,022,271,374,7
olup717.2813,731,961,978,8
ve14147.9191,63-0,13-0,360,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (35) →
EÇS X Y442b … me âfinâ, ayneynime gûyâ bir perde ârız olup gece alîl gibi illetli olup rûz-ı rûşende yine ke'l-evvel olurdum.
EÇS IX Y197a Aynu'l-hayât: Demâğdan nüzûl eden illetlere ve sevdâya ve bevâsıra ve beheka ve felce gâyet nâfi‘dir.
EÇS II 262b–263a … cezîresinin sâhibleridir. Gözleve kal‘ası tarafında Mankıt illeri bunların yurdlarıdır. Gâyet semîn atları olur lahm [ü] şahm …
EÇS IX Y261b … î aynına ol âdem girse be-emr-i Hayy-ı Kadîr ol âdem cemî‘i illetden halâs olup vücûdu dürr-i beyz-âsâ olur.} Hâlâ (---) (---)
DK VIII 72 … uştuçı gönderdi aġ boz atlar binüben yortışdılar ḳalın oġuz illerine ḫaber geldi at aġızlu aruz ḳoca ivine çapar geldi
DK VII 21 anı bildüm döndüm ol ere selam virdüm oġuz illerinde kimsin didüm ḳapaḳların ḳaldurup yüzüme baḳdı oġul yigenek …
KB 2408 küler yüz isig söz ille neŋ tawar / boş azad kişiler bu üçke awar
DK I 75 … r dirse ḫan yayan bunlar atlu yorıdılar alubanı ḳanlu kāfir illerine yöneldiler
EÇS IV 284a–284b … hsîl ideler ve illâ asâkir-i Van diyâr-ı Âzerbaycân'a çöküp illeri vilâyetleri nehb ü gâret olunur." deyü mektûbları ve nâmele …
EÇS V 132b … cûduna sürseler, gerçi yakar, ammâ vücûd-ı benî Âdem'de bir illet komaz. Hattâ niçe yıllık behak marazın dahi def‘ eder.