İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kal

66
geçiş
24,5
milyonda
4.728.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
500
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Manichaica I-III1485,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6526,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Man D 0,00
EÇS D 0,87

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimManTTShoRKBDLTDKEÇSToplam
kal1·····6566
kâl······3434
ḳal·2·711·11
qal··1····1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kal) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yerinden1011110,858,853,16103,8
yerlerinden3509,738,261,7328,6
kapuyu3529,708,201,7328,3
kapusun3799,417,601,7225,8
gümüş43518,305,861,9724,7
etmeğe59207,384,802,1623,7
zamânı37126,984,431,6512,7
bâbı39786,563,971,6210,9
edüp4923.9576,063,396,33145,3
gûne31.8815,663,031,527,3
ederler44.5654,822,161,555,8
kal‘a34.5574,411,751,223,1
gelüp35.0514,261,601,162,6
olur36.0124,021,351,052,0
ile923.7693,630,951,453,2
dahi513.1863,630,951,081,8
üzre411.8893,450,780,841,0
olup317.2812,50-0,17-0,220,0
u317.4342,49-0,19-0,240,1
cümle321.1972,21-0,47-0,660,4
ve7147.9190,63-2,05-8,2925,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“kal” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (66) →
EÇS VIII 294b … in şaranpav kerastelerin gâziyân-ı mücâhidânlar yerlerinden kal‘ olunup ol kerasteleri gâziyânlar fürûht edüp ordu-yı İslâm …
EÇS IX Y341b … up Zübeyr hazretlerinin Hatîm'i Beyt-i şerîfe ilhâk etdüğün kal‘ edüp Resûl-i Kibriyâ'nın zamân-ı sa‘âdetlerindeki gibi hâl …
EÇS X Y414a–Y414b … rında altun ve guruş yokdur. Ve tibrleri gâyet çokdur, ammâ kal edüp altun sikkeli etmeğe bilmediklerinden sikkeleri yokdur …
EÇS X Y286a–Y286b … an gazab-âlûd olup huddâmları ile bâb-ı sa‘âdeti ökçesinden kal‘ edüp bî-pâk içerden kâşifi çıkarup döğe döğe getürdü.
EÇS VII 69b … e kal‘a dîvârın kor ve ne dâr u derveze kor. Kapuyu elbette kal‘ edüp içeri düşman girüp Yanık kal‘asın ve Papa'nın kal‘ası …
EÇS VIII 288a … r-ı binâ kalmayup cümle keraste ve ahşâbâtların yerlerinden kal‘ edüp Kandiye kal‘ası altında Sadrıa‘zamın çetr-i mülemma‘ı …
EÇS VI 188a … kal‘asının kubbesi alemi imiş, anı türbe-i Süleymân Hân'dan kal‘ edüp bu kuyu üzre komuş. Ba‘de'l-feth hemân vezîria‘zam bu …
EÇS III 91a … içe kerre yüz bin ağaç kalmazdı. Ammâ herkes birer kantarav kal‘ edüp dâ-i devâ edüp bi-emrillah ol çürük yeri gâ’ib olup k …
EÇS IX Y343b … ü'l-esvedi topuz ile münkesir edüp Hacerü'l-esvedi yerinden kal‘ edüp (---) (---) götürüp (---) sene hacc olunmadı.
EÇS I 188a … potalar yapup kuyumcular âteş içre bunlarda altun ve gümüş kal ederler. Gayrı gûne potalar âteşe tahammül etmez. Ve bu kâr …