İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

mescid

105
geçiş
38,9
milyonda
3.112.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
38
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig340,8
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9739,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,29
DK D 0,39
EÇS D 0,73

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBAHDKEÇSToplam
mescid3·597105
mescîd···22
mėscid·1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: mescid) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yıḳup339,8311,651,7348,5
kilisesin349,8211,231,7344,0
mezgit389,7610,231,7337,9
yirine3139,709,531,7334,4
yapdılar3159,689,331,7333,5
medrese93989,206,182,9659,7
alaca51789,186,502,2135,3
imâret73029,146,222,6146,7
mekteb3799,066,931,7223,0
tekye52338,926,112,2032,6
mescidi106528,765,623,1058,6
câmi171.4428,495,244,0191,0
yerinde32857,985,081,6815,3
gümüş33517,754,781,6714,1
yeni34267,534,501,6613,0
olunmuş34807,394,331,6512,3
hammâm36896,953,811,6110,3
binâ123.5236,763,453,1535,8
kal‘ada38226,733,551,589,3
gayri31.5065,932,681,466,1
hammâmı31.7755,712,441,415,3
birer42.6815,562,261,586,2
ki32.4265,281,991,303,8
var97.6465,251,922,2110,8
câmi‘i54.6375,111,791,595,3
vardır98.5685,091,752,119,3
hân55.4014,901,571,484,3
yokdur44.6454,791,471,283,0
ve124147.9194,781,437,0097,7
yedi34.8534,310,990,861,1
dahi613.1863,890,550,770,8
ü511.2953,850,510,660,6
olan36.7713,840,510,520,3
andan38.9483,440,110,120,0
aded39.0463,430,090,110,0
iki39.4173,370,030,040,0
üzre311.8893,03-0,30-0,400,1
bin312.2672,99-0,35-0,470,2
ile423.7692,46-0,89-1,701,9
edüp323.9572,03-1,31-2,573,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“mescid” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (105) →
EÇS IX Y120a Ve Yeniçeri mescidi ve Kavaklı mescid ve Hurmâlı mescidi ve Lillezîn mescidi ve Halîl Beğ mescidi …
EÇS IX Y84a … ttasıl câmi‘li ve müte‘addid hânlı ve hammâmlı ve imâret ve mescid [ve] medreseli ve çârsû-yı bâzârlı binden mütecâviz sûk-ı s …
EÇS IX Y280b–Y281a … düp cümle Sahâbe-i kirâm ile anda ibâdet ederdi kim hâlâ ol mescid Ravza-i Mutahhara olan câmi‘dir. Ve bizzât dâr-ı fânîden dâ …
EÇS IV 287b … ına imhâl vermişler. Zîrâ bu şehirde ancak bir câmi‘ ve bir mescid ve müsâfirîn içün bir hân vardır. Gayri eser-i binâdan bir …
EÇS IV 239b … ndaki dîvârların yüzüne bu şehir içre ne kadar bin câmi‘ ve mescid ve medrese ve hân u hammâm ve sûk-ı sultânî, ve'l-hâsıl ne …
EÇS IV 314b Hat gelse nola ebrû-yı pür-tâb yerinde / Mescid yıkılırsa nola mihrâb yerinde
EÇS IX Y133a … u şehir cümle iki yüz beş mihrâbdır. Her sâhib-i hayr birer mescid binâ etmek ile mesâcidleri çokdur. Ve çoğunun evkâfları yok …
EÇS IX Y58b … câmi‘i: Mâ-tekaddem deyr imiş. Tahtânî bir câmi‘dir. Ve bir mescid dahi vardır.
EÇS IX Y132b … ümle sularından âb-ı zülâli bunlardır ki zikr olunur: Alaca Mescid mahallesinde Karabınar ve Ulubınarbaşı ve Hacı Ahmed bınarı …
DK XI 30 güne ḳomadum anı aldum ḳilisesin yıḳup yirine mescid yapdum baŋ baŋlatdum ḳızını gelinini aġ göksümde oynatdum b …