İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ortu

17
geçiş
6,3
milyonda
14.645.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig32.313,0
Kutadgu Bilig14190,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,29
KB D 0,30

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimIBKBEÇSToplam
ortu314·17
örtü··22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ortu) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
boḍı3712,0013,051,7349,9
bayur3811,9412,861,7348,9
boḍ31111,7812,401,7346,5
çıġay34910,5410,251,7336,9
kişi39926,615,911,7018,7

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ortu” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (17) →
KB 5562 bularda basası kör ortu kişi / bu ortu ḳılumaz bu baylar işi
KB 5567 çıġay ortu bolsa bu ortu bayur / bayusa bu ortu iliŋ bay tolur
KB 5564 yüḍürmegü baylar yükin ortuḳa / bu ortu buzulġa tükel artaġa
KB 5566 çıġayıġ küḍezilse ortu ḫolur / bu ortu birer tınsa baylıḳ bulur
KB 2090 boḍ ortu kerek hem teŋinçe yaraġ / işiŋ ortu tut ay biliglig kişi
KB 5562 bularda basası kör ortu kişi / bu ortu ḳılumaz bu baylar işi
IB 49 b(a)rs kėyik (ė)ŋl(ė)yü m(ė)ŋl(ė)yü b(a)rmiş. ortu yėrdė (a)m- / g(a)ka sookuşmiş. (ė)sri (a)mga y(a)l(ı)m k(a …
IB 24 kün ortu yütürüp, tün ortu k(a)nta n(ė)güdė bulg(a)y ol? tėr.
KB 5567 çıġay ortu bolsa bu ortu bayur / bayusa bu ortu iliŋ bay tolur
KB 2087 ḳalı mundaġ erse boḍ ortu kerek / boḍı ortu bolsa bolur eḍgürek