İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

perde

50
geçiş
18,5
milyonda
6.019.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
20
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi4719,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,29
EÇS D 0,78

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: perde) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
havâtînleri144912,1810,913,74188,7
adeviyye92311,9811,373,00128,1
râbi‘ai103411,9310,953,16135,4
zâhide51011,4211,722,2474,4
mertebesinde85711,269,892,8395,0
sâhibcemâle3410,8312,301,7348,4
zâhidei3510,8011,981,7346,2
hâtûnları31210,6310,721,7339,4
mestûre31410,5810,501,7338,4
mü’eddebe32010,469,981,7336,0
bürünüp32810,309,501,7333,9
ehli311.7919,116,875,52236,6
sâhibi61.6906,824,582,3526,7
gâyet93.8516,243,982,8133,0
vardır88.5684,932,662,3816,1
zîrâ33.5894,762,501,425,5
var57.6464,412,141,737,1
olan36.7713,851,581,152,6
olup717.2813,731,451,685,2
ammâ315.2292,690,410,430,2
ve15147.9191,73-0,55-1,792,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“perde” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (50) →
EÇS VIII 383a … Ekseriyyâ kendü âlüfte yâr[â]nlarının kelâmları üzre ehl-i perde olan havâtînlerinin libâsları zen-ender-zer cevâhir-i muras …
EÇS II 341b … mezmûmcadır. Ammâ nisvân-ı afîfeleri Adeviyye-misâl sâhib-i perde olmaları cihet ile beyâz câr-ı ızâr ile mestûrdur. Ayakları …
EÇS VII 69a … ta‘âmun suhûnları ve sînî ve tepsi ve mecurları alup mezkûr perde ardına gürûh gürûh gitdiler.
EÇS II 300b–301a … di" deyince hemân maktelü'l-Hüseyn kırâ‘at edenin ardındaki perde ardından başı ve gövdesi başka bir beyâz teni meydân-ı muha …
EÇS V 116a–116b … , ammâ nisâ makûleleri Râbi‘a-i Adeviyye mertebesinde ehl-i perde zâhide-i sâhib-cemâle havâtînleri var.
EÇS IV 312b–313a … 'l-Hüseyin'in şehîd olduğu mahalle gelince kürsînin ardında perde küşâde olup bir âdem bir yeşil imâmeli 313a İmâm Hüseyin …
EÇS X Y380a … rakkâslık edüp gavâzîlik ederler, ayıb değildir. Ammâ ehl-i perde havâtînleri başkadır, anlar cum‘a gün mezâristândan gayrı y …
EÇS VI 166a … erde hânedân hammâmları vardır, zîrâ haremleri cânibi ehl-i perde olmağile ev hammâmlarına girirler.
EÇS VII 68b … çre kuruyup bâğçenin bir köşesine bir ağaçdan bir ağaca bir perde gerüp elindeki asâ ile perdeye "Bir kerre çıkun taşra" deyü …
EÇS III 140b … vân-ı sâhib-isyân: Bu şehr-i Sofya'nın havâtinlerinin ehl-i perde olan mestûre zenâneleri aslâ şâhrâha çıkmazlar. Meğer muzta …