İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

rab

34
geçiş
12,6
milyonda
8.473.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
164
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig681,6
Dede Korkut Kitabı4123,3
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi249,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,49
DK D 0,24
EÇS D 0,74

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
rab642434
ra‘b··55
râb··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: rab) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yā4811,6112,282,0062,6
noldı3511,3012,541,7348,5
yâ171.2528,767,074,09134,3
kabûl43818,306,701,9829,3
şeyh31.1806,344,661,6613,6
ola31.5885,924,231,6411,9
eyle42.2535,844,141,8915,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“rab” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (34) →
EÇS IX Y230a "Yâ Rab! Sana emânet verdim" deyü gitdi. Der-akab Cibrîl-i Emîn nâz …
DK IV 57 … ur karġu cıda oynadanlar vardı geldi altun cıda oynadana yā rab noldı ḳara ḳoç ata binenler vardı geldi bidevi u atlu bir o …
EÇS IX Y319a … rde taşcuğazları cem‘ edüp "Filan kimesneyi da‘vet etdim yâ Rab, kabûl eyle" deyü bir küçücük yığıncık ol taşlardan yâhûd t …
EÇS VIII 336a–336b … oyup ve bir kanadı yelken gibi edüp hadd [ü] hasrın Cenâb-ı Rab bilir ol kadar bıldırcın kuşları bu iç Manya dağlarına gelü …
EÇS I 76b Keştî mübârek ola yâ Rab {yümnile bu zevrak-ı zîbâ.
EÇS X Y147a Ammâ Mısırlı elhamdü lillâhi yekfî yâ Rab yekfî derler. Zîrâ yigirmi dörd arşın bu cebellere geldikde …
EÇS X Y117b Ve Taht-ı Rab hammâmı, yalnızdır.
EÇS I 106b … d-geh-i meh / Hâhîki bedânî şi‘r u Şeyh Vefâ-râ / Der(?) Yâ Rab şeyh rahmeten ilâ rabbihi, / Sene (---).
DK IV 58 nöker geldi nayib geldi yaluŋuz bir oġula yā rab noldı yaluŋuz oġul ḫaberin ḳazan digil maŋa dimez olsaŋ yan …
EÇS X Y228a … vcûd olup Mısır sebebiyle bu kadar mahlûk-ı Hudâ'yı Cenâb-ı Rab besler. Anıniçün Ümmü Dünyâ derler.