İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ruzi

41
geçiş
15,2
milyonda
7.209.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası391.023,8
Kutadgu Bilig227,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,80
KB D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBEÇSToplam
rûzı··238238
ruzi392·41
rûzi··22
ruzı1··1
rûzî··11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ruzi) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
arıġlardın7612,2513,232,65126,4
hezine82611,9311,312,83112,3
bėrdimiz64911,099,982,4571,9
sizlerke44310,619,582,0045,6
ḳılurlar56410,619,332,2355,1
bėrdi45010,499,362,0044,3
ḳıldımız47110,198,862,0041,4
bėrür3599,948,711,7330,4
körklüg41019,858,351,9938,5
sizke72239,768,012,6464,2
olarḳa93729,487,642,9877,8
ḳıldı52789,007,212,2240,2
taŋrı79097,925,992,6044,5
hem69057,705,772,4036,4

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ruzi” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (41) →
KuT T. 36/96a1 … rdimiz yaʿḳub oġlanlarıḳa bitig hem hikmet hem peyġamberlıḳ ruzi bėrdimiz olarḳa arıġlardın artuḳ ḳıldımız olarnı ʿalemluġla …
KuT T. 32/35a1–3 … n kim serindiler atarlar eḍgülük birle yawuzluḳnı andın kim ruzi bėrdimiz olarḳa hezine ḳılurlar
KuT T. 28/36b2 … z olarnıŋ üze yandaḳ şekerini buldurçınnı yeŋler arıġlardın ruzi kim ruzi bėrdimiz sizlerke küç ḳılmadılar bizke ançası bar …
KuT T. 30/68b2 … bir mesel bir ḳul alınmış erkedmes umas nerse üze kimke kim ruzi ḳılsa-miz aŋar bizdin körklüg ruzi ol hezine ḳılur andın ör …
KuT T. 28/77b1 … zlerni boḍun sıġındurdı sizni ḳavi ḳıldı sizni yarisi birle ruzi ḳıldı / bėrdi sizke arıġlardın bolġay kim sizler şükr ötege …
KB 6604 ilahi ruzi ḳıl sewüg sawçı yüzin / yime tört işiniŋ yüzini köreyi
KuT T. 36/26a1 … ḳın ḳıldılar namaznı olarnıŋ işleri keŋeşlür olar ara andın ruzi ḳıldımız olarḳa hezine ḳılurlar
KuT T. 35/47a3 … rkekde azu tişide ol müʾmin bolsa bu ögür kigrülür uştmahḳa ruzi bėrlür anıŋ içre saḳış--sız
KuT T. 36/14a1–2 19 taŋrı yinçke körügli latif turur ḳullarıŋa ruzi bėrür kimke tilese ol küçlüg ʿaziz
KuT T. 30/67a1 … sizlerke cüftleriŋizdin oġlanlar yėgençükler azu tapuġçılar ruzi bėrdi sizlerke arıġlardın yaraġsızḳa mu kirtgünürler taŋrı …