İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

süd

148
geçiş
54,8
milyonda
2.246.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
40
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Abhidharma (Shogaito)250,3
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi14358,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Abh D 0,00
DK D 0,29
EÇS D 0,82

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimAbhDKEÇSToplam
süd23143148
şüd··1414

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: süd) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
karındaş84110,448,802,8283,3
halîme499,719,982,0049,5
lezzetindedir499,719,982,0049,5
içer4329,518,151,9937,8
filcan349,3410,741,7341,9
südden399,299,571,7334,9
fincân3319,107,781,7226,7
evlâdların3339,097,691,7226,3
yoğurd3399,047,451,7225,3
suyun41089,006,401,9827,7
peynir3468,997,221,7224,3
satarlar3528,947,041,7223,5
tilki3538,937,011,7223,4
hazret’in3768,786,491,7121,2
anası3808,756,421,7120,9
beyâz211.5348,684,964,44104,5
akup31078,596,001,7019,1
olmuşlardır41938,595,561,9623,1
vâlidesi31458,395,561,7017,3
ak42448,395,221,9521,3
biemrillâh53428,395,062,1725,5
abaza43957,924,531,9117,5
suyu66677,914,362,3324,9
ismine32617,914,711,6713,9
haleb33187,724,431,6512,7
lezîz33197,724,421,6512,7
nûş47387,213,631,8412,8
gibi194.6057,033,233,9051,5
baba37106,843,271,558,2
getirüp37706,743,151,547,8
verüp61.7226,722,992,1414,4
verir38066,693,081,537,6
bulup38196,673,061,527,5
cereyân41.3566,452,751,708,5
benî31.0106,412,761,486,4
hâsıl31.1336,262,591,455,8
varup31.2376,152,471,425,4
biri62.8196,052,281,949,5
asker41.9056,002,261,586,2
bunda31.5765,832,121,334,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“süd” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (148) →
EÇS VIII 206a … sâr-ı acîb var. Kırk yılda bir Kadr gecesinde tâ sabâha dak süd akar, Zindel Baba çeşmesi derler temâşâgâh-ı garîbdir.
EÇS IX Y305b … d edüp ceyrânı halâs ederler. Derhâl gazâl kuzularına varup süd verüp oğullarına eydir:
EÇS III 121b … târ edüp bir bâdem ve bir zeytûn ve bir hurma ve bir filcan süd ile iftâr edermiş. Akkapu cenbinde âsûdedir.
EÇS VI 51a … ve nehr-i Özü ve nehr-i Perezen ve nehr-i Ölü Ten ve nehr-i Süd(?) ve nehr-i Aksu ve nehr-i Diri Ten ki Azak dibindedir ve n …
EÇS VI 100a "Âyâ hîn-i ma‘rekede Tatar ile Süd suyun ve Müş suyun ve Turla suyun atlar ile yıldırdığımız g …
EÇS VII 115a–115b … ir kılıç bâzârı var. Ol ân küffâr taburdan dahi me’yûs olup Süd suyu üzre binâ etdikleri cisre cümle küffâr cân havliyle uğ …
EÇS IX Y351b … k-i mevrûsu idi. Vâlideleri Veheb binti Emîne'dir. Hazretin süd vâlidesi Benî Sa‘d kabîlesinden Halîme Hâtûn'dur. Hazret-i …
EÇS VII 115b Ve cümle yüz bini dahi Süd nehrinde gark olmuşdur. Ve cümle Şeremet Ban ile üç vezîr e …
DK VIII 15 helāḳ itdi gördiler olmaz süd ile besleyelüm didiler günde bir ḳazan süd yetmez-idi besle …
EÇS X Y450b âyeti nâzil olan süd hakkındadır kim eyle lezîz südü Mısır'ı besler. Gûyâ Cîze s …