İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sıra

440
geçiş
163,1
milyonda
734.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
14
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi439179,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
EÇS D 0,88

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitKBEÇSToplam
sıra1·439440
şirâ··133133
şıra··22
sira·1·1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: sıra) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ardı19823213,249,3514,052.448,3
ardları859212,359,479,211.081,7
önü458011,478,756,69488,8
yanı173410,208,584,11178,8
paşanın275419,825,265,06145,7
sekizer14859,776,983,71110,2
önümüz10149,509,103,16116,1
mehterhâne121319,436,133,4179,5
yanları8139,188,882,8289,0
ubûr512.7769,023,826,63176,5
ardım789,009,392,6487,0
ardımız799,009,222,6483,5
berâber134168,964,583,4658,1
kıyı658,799,852,4579,7
önleri6128,768,582,4463,1
ale’ttertîb71048,725,692,5942,0
atbaşı6798,575,862,4137,4
kat201.3758,503,484,0760,4
çukadâr5298,457,052,2239,8
mehterhânesi5378,426,692,2137,2
küheylân83438,394,162,6731,2
pürsilâh127488,373,623,1838,4
mülebbes5988,255,292,1827,2
yanımız458,209,262,0048,1
müstağrak62368,184,282,3224,4
anların84788,163,682,6126,2
mehterhâneler4278,136,831,9830,5
tevâbi‘leri4338,116,541,9828,8
piyâde85248,093,552,5924,8
kovarak4548,055,831,9624,8
silihdâr4678,015,521,9623,0
saf4837,975,211,9521,3
kethudâsı75277,893,352,3920,0
asâlı357,798,851,7333,1
zemzemei357,798,851,7333,1
dikilmiş3147,767,361,7225,3
gitsinler3147,767,361,7225,3
mehterhânei3257,726,521,7121,6
tuğları3267,726,471,7121,3
askeri162.0497,722,583,3330,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sıra” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (440) →
EÇS X Y201a … binde nakîb efendi ve cümle (---) (---) (---) çavuşları önü sıra giderler. Bunları gören salavât getirirler. Bunlardan sonra …
EÇS IV 393a–393b … ehreli ve burnunun orta direği yok bir ecinne geldi ve yanı sıra bir kara çehreli âdem sıfatlı elli ayaklı ammâ iki omuzları …
EÇS X Y188a–Y188b … ı zerdûz bayraklardır. İbtidâları küçük tâze oğulları, ardı sıra kâmilleri, dahi ardları sıra fitoz yiğitleri, dahi ardları …
EÇS VI 101b Dahi ardları sıra yedi yüz yetmiş aded kırmızı bağır yelekli ve kırmızı berat …
EÇS I 193b … miyle mülebbes rikâb rikâbe licâm licâme berâber gidüp ardı sıra dilberânları ve sekizer kat mehterhâne ile şâdumânlar edere …
EÇS VII 53b … mehterhânesin çalmasınlar ve benim mehterhânem paşanın önü sıra çalınsın. Ve bizim sultânzâdeler ve vüzerâzâdeler paşanın ö …
EÇS X Y152b … terleri omuzlarında tokmak tüfengler ile ubûr ederler. Ardı sıra paşa kethudâsı ve hazînedâr atbaşı berâber ubûr ederler. Ar …
EÇS IV 296a–296b … 296b cemâ‘atle namâz kılmağa başladılar ve meyyitleri önü sıra vahdehû lâ şerîki leh demeğe başladılar. Âhir ben de birkaç …
EÇS X Y163a–Y163b … arza benzer bir dâbbetü'l-mâ Nîl'den taşra çıkup tayın ardı sıra kovarak ısırarak tayı yine Nîl'e kovdu. Tay ile ikisi gâ’ib …
EÇS V 63a … k ubûr edüp dahi ardları sıra bir hayli Özü kulları ardları sıra Özü ağaları ve başbölükbaşı hakîr ile atbaşı berâber bir al …