İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sarı

512
geçiş
189,7
milyonda
620.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
158
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi511208,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,00
EÇS D 0,88

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBEÇSToplam
sarı1511512
şarı·22
şârı·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: sarı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
saltık6012111,608,357,72612,2
kırmızı5354610,686,007,17342,2
yeşil3232710,296,015,57207,0
çizme17489,967,874,11158,4
ken‘ân161329,676,323,95110,6
hüseyin289259,324,325,03115,4
buhârî10709,146,563,1372,6
siyâvuş111339,135,773,2667,3
geyüp164319,124,613,8472,2
isvet9209,118,212,9989,4
ayaklarına9559,026,752,9768,0
tayyaroğlu8118,978,902,8291,0
nikola8268,937,662,8171,8
arslan123088,914,683,3355,3
abaza133958,884,443,4455,6
pirinç91228,865,602,9452,9
pirinc8628,846,412,8056,3
rüstem91428,825,382,9350,2
katîfe7808,605,852,6043,6
pirinçden698,568,782,4466,4
edik6128,558,362,4461,3
karındaşı82088,514,662,7236,7
kubâdî6358,496,822,4345,9
mâvî6708,405,822,4137,1
beyâz211.5348,393,174,0755,3
pirincden5128,298,102,2348,6
celeb5248,267,102,2240,4
geyerler72418,254,262,5128,2
çakşır5328,236,692,2137,3
ayaklarında5448,206,232,2133,9
yâkût5508,196,042,2032,5
yağı61698,174,552,3426,5
tımışvar5908,095,192,1726,5
keçi5948,085,132,1726,1
budin95868,073,342,7025,6
al62378,044,062,3022,6
ata62438,024,022,3022,3
muhammed107837,983,072,7925,1
sultân364.1937,972,504,9465,9
neftî4157,967,461,9934,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sarı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (512) →
EÇS III 179b–180a … a Çavuş ve Kâtibi Yûsuf Çelebi ve Alahoz Mehemmed Efendi ve Sarı Kâtib ve Mi‘mâr Mustafâsı ve Vâlide Sultân ve Koca Mi‘mâr, …
EÇS VI 73b … ldular kim Türk'de sâhib-i zuhûr olan Osmân'ın oğullarından Sarı Süleymân Igrando Kostantinapol bu Budin'i ve etrâfında olan …
KB 4963 sarı sandvaç ötti ünün sayradı / beliriklep oḍundı usı kelmedi
EÇS VI 10a … lâyetde yokdur kim boynuzları birer kulaç ablak ve yeşil ve sarı ve kırmızı ve mavi kırbentleri(?) olur kim ta‘bir ü tavsîfd …
EÇS VI 128a … emen gibi bitmeğe başlar. Eğer mukaddemâ zemînde kalan mûmu sarı ise za‘afrân gibi sarı mûm biter. Eğer kırmızı ise kırmızı …
EÇS III 128a … r-ı memleket eydür "Pâdişâhım, zamân-ı kadîmde bu şehr içre Sarı Saltık nâm bir türbe-i pür-envâr var idi. Münkerîn türbesin …
EÇS V 26a Ba‘dehû bu Turhal'dan şimâle (---) sâ‘atde Sarı Kosun içinden Dadoy Karı köprüsünden geçüp,
EÇS X Y236b–Y237a … eker kadar nef‘i vardır, gâyet makbûl u mu‘teber edviyedir. Sarı çiçeğin dahi hamîre ve reçel ederler, gâyet makbûl-i hâs [u …
EÇS IV 223b … zcird beğiyle hem-cinsdir ve yine cânib-i şimâlin şarkîsine sarı Van deryâsı kenârından Van sancağından Ahlat beği ile hudûd …
EÇS VII 52b … ikdârı yeri cânib-i erba‘asının ve üstünün her tarafı kalın sarı pirinç tel çekilmişdir. Başka telden örülmüş kapusu var, bu …