İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

selam

54
geçiş
20,0
milyonda
5.631.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası10262,5
Kutadgu Bilig29394,2
Dede Korkut Kitabı15462,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,55
KB D 0,57
DK D 0,68

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHDKEÇSToplam
selâm····244244
selam1029·15·54
sėlam··1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: selam) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
meniŋdin63011,1910,292,4574,9
kesüksüz4411,1412,612,0070,0
virdi86911,069,502,8290,5
tegürgil41410,9110,802,0053,2
selamet41510,8910,702,0052,6
bayatım31310,5210,491,7338,4
ulam31410,5010,391,7337,9
aman32910,219,341,7333,2
virgil32910,219,341,7333,2
tözü34210,008,801,7330,9
ḳılmaḳ3569,808,391,7329,1
ḳıldı72789,437,302,6357,2
kişike41409,407,481,9933,7
miŋ41569,297,321,9932,8
beyrek31279,097,211,7224,1
ötrü63978,776,562,4242,9
birdi32268,466,371,7120,6
aydur55228,155,902,2031,2
tört33048,105,951,7018,9
ilig36047,224,961,6814,8

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“selam” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (54) →
KB 5053 mini kördüŋ erse selam ḳılmadıŋ / bu fazlıġ muyanıġ ḳalı ḳolmadıŋ
KB 3906 tözü işleriŋe yime ök selam / tegürsün bayatım kesüksüz ulam
KB 3907 iligdin üküş ögdi aytıġ selam / ıḍur men saŋa ay uḳuşı temam
KB 5058 aman birdi erke selam ḳılġuçı / selamet bolundı ‘aleyk alġuçı
DK XII 19 … t-ile aruzuŋ ivine geldi ṭaş oġuz bigleri oṭurur-iken girüp selam virdi beyrege aruz aydur bilür-misin seni niye ḳıġırduḳ bey …
KB 3197 iligdin selam köŋül aytu bitig / bitidim esenlik üze ay tetig
KuT T. 37/87b2–3 25 ançada kirdiler anıŋ üze aydılar selam aydı selam ḳorḳunçluġ boḍunlar
DK X 19 … üŋde aġ boz atuŋ üzerinden yire ingil el ḳavşurup ol yigide selam virgil elin öpüp boynın ḳuçġıl ḳara ṭaġum yüksegi ḳarṭaş di …
KB 5060 uluġlar kerek kim kiçigke selam / aşundursa ötrü bolur iş tamam
DK IX 36 … bayındır ḫanuŋ divanına dünin varġıl aġız dilden' bayındıra selam virgil bigler