İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ser

515
geçiş
190,9
milyonda
614.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
500
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi513209,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,33
EÇS D 0,84

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitKBDKEÇSToplam
ser2··513515
şer·117375
şer‘···11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ser) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
çekmiş37243313,659,1419,254.507,2
evci19648312,658,0513,951.899,9
eflâke12819212,538,7711,291.419,8
semâya10520212,238,4110,221.085,0
âsumâna9624812,017,999,76916,7
evce5219511,237,457,17449,3
çekmişdir364811,038,945,99413,3
kehkeşânâsâ335110,908,735,73362,1
yalçın4649410,545,936,67292,5
berzemîn222910,378,964,68253,4
âsımâna225210,318,114,67214,7
çeküp315589,895,195,41164,4
derdi16789,797,073,97128,6
âsumâne14369,707,993,73133,6
kubbei401.0829,684,606,06180,0
zirvei203079,645,424,37112,4
kaya247439,294,404,67101,6
kayalar152919,255,083,7677,3
dırahtı164109,154,683,8473,6
ayyûka9209,118,202,9989,2
müntehâlar111419,105,683,2565,8
serâmed154009,074,623,7267,8
kûhı241.0039,023,974,5987,8
âlîdir122798,954,823,3457,5
kayalı102228,804,883,0648,8
bâlâdır91618,775,192,9247,8
a‘lâya7188,757,992,6466,8
ebri7628,636,212,6147,2
minârei103398,584,273,0040,5
kayalardır7918,565,652,5941,7
kubbesi82358,454,482,7034,7
serbülend6488,456,362,4241,8
nahli6558,436,162,4240,1
kullei93578,404,052,8233,8
âlî149448,303,283,3638,7
serbülenddir5288,246,872,2238,6
kayanın5478,196,122,2033,1
dağlardır5618,155,752,1930,4
şecerei5738,125,492,1928,6
ortasında73398,073,762,4523,6

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ser” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (515) →
EÇS X Y115b–Y116a … ifrâz edüp Hazret-i Resûl-i mübînin kadem-i şerîfine eflâke ser çekmiş bir kubbe-i âlî ve ana muttasıl bir câmi‘-i kebîr in …
EÇS VI 167a … kalkup yine cânib-i şimâle sengistânlık içre evc-i âsumâna ser çekmiş dıraht-ı müntehâlar içre 4 sâ‘atde,
EÇS II 326a … yüz hâneli ze‘âmet Ermeni köyüdür. Andan iniş ve yokuş evce ser çekmiş çamlı dırahtistân içre ve câ-be-câ çemenzâr şâhrâh i …
EÇS VII 178b … lur. Âh mahalli olsa da her çi bâd-âbâd her ne kadar derd-i ser çeksem tek bir kerre varup görsem" deyü tahassür çeküp niçe …
EÇS IX Y89a … nde zirve-i a‘lâsı ancak nümâyân olur. Tâ bu mertebe semâya ser çekmiş kûh-ı bâlâdır. Çemenzârı gûyâ sebzgûn-ı vâlâdır.
EÇS II 267b … sü tâ Alhanlar'da istimâ‘ olunur, böyle kehkeşân-âsâ semâya ser çekmiş kûh-ı bülendlerdir. Kayalarda şahin ve zağanos ve mi …
EÇS IV 242b … ‘a-i Cevz derler. Zîrâ bir yalçın Kahkahâ kal‘ası gibi evce ser çekmiş bir sahre-i âlî üzre ceviz gibi bir müdevver kal‘a o …
EÇS IV 252b … rtebe bî-bâk u bî-pervâ bir kal‘a-i bâlâdır. Ammâ ne derd-i ser çekerse ibtidâ aşağı kal‘a çeker. Hattâ Van kulu sâ’ir kal‘ …
EÇS VII 95b … â’ib dar fenâ boğazdır kim Tuna'nın iki tarafı evc-i semâya ser çekmiş yalçın kayalar üzre karşu karşuya kâfir zamânı iki d …
EÇS IX Y306a … âbâdân kurâlar içre ba‘zı yeri yalçın kayalı evc-i âsımâna ser çekmiş mehib kûh-ı Bîsütûn'lar içre ve ba‘zı yeri kumsal ve …