İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

seza

25
geçiş
9,3
milyonda
10.859.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası21551,3
Kutadgu Bilig454,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,78
KB D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHEÇSToplam
seza214··25
sezâ···66
sėza1·1·2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: seza) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳın3809,878,981,7331,5
biziŋ31119,508,511,7329,5
beg32518,487,331,7224,6
meger32908,297,121,7223,7
olarḳa33727,956,771,7222,3
taŋrı69097,726,482,4242,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“seza” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (25) →
KuT T. 37/72a3 … bök iḍi--leri Tübbaʿ boḍnı ḳamuġ yalġan tuttı yalawaçların seza boldı meniŋ vaʿidim
KB 1921 XXVIII. BEGLİKKE SEZA BOLĠU TEG BEG NEGÜ TEG KEREKİN AYUR / / ilig aydı emdi ayı …
KuT T. 37/15b2 19 bilgil ol taŋrı yoḳ meger tapunmaḳḳa seza bir taŋrı yarlıḳatu ḳolġıl yazuḳlarıŋnı müʾminler üçün hem …
KB 945 seza ol saŋa kim tapınsa tapuġ / sezaḳa tapınsa açar ḳut ḳaput
KuT T. 37/1b2–3 … törütmedimiz [kökler]ni hem yerlerni ol iki ara turur meger seza atanmış …
KuT T. 34/23b2–3 31 seza boldı biziŋ üze iḍimizniŋ ḳını biz ḳatıġlılar-miz
KuT T. 31/80b1 … öŋülleri nersedin ançada tanar erdiler taŋrınıŋ belgüleriŋe seza boldı olarḳa ol kim erdiler anı füsus tutġanlar
KuT T. 31/87b2 114 uluġ erür taŋrı erklig seza ėwmegil ḳurʾan birle ḳaza ḳılınmazda burun saŋa anıŋ yarlıġ …
KB 1966 seza beg bolur bu boḍunḳa uluġ / munıŋdın kelir ötrü eḍgü uruġ
KuT T. 34/90a1–3 19 ol kimerseke kim seza boldı anıŋ üze ʿazab kelimesi sen mü ḳurtġarur sen anı kim …