İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

taŋrı

909
geçiş
336,9
milyonda
294.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
26
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası85822.523,8
Dede Korkut Kitabı511.572,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,82
DK D 0,71

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitKuTDKToplam
taŋrı·85851909
taŋri1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: taŋrı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bilgen5610010,837,707,45526,1
ḳıldı5527810,576,207,32375,9
sizke5222310,566,447,13374,4
meger5429010,536,117,24361,8
bütünlükin5227010,506,167,11352,3
eger5033010,375,816,95312,8
hem7190510,324,868,14347,6
olarnı4121310,236,166,31277,6
üskinde346010,177,725,80320,5
olarḳa4137210,035,356,25229,0
tilese3521210,005,945,82225,3
başladım28389,928,095,27287,7
yarlıḳaġan28779,867,085,25230,7
bėrür27599,847,415,17238,4
rahmetlig26319,828,285,08280,4
örtgen25389,767,934,98247,1
üküş344229,714,905,64168,1
siziŋ251309,626,164,93169,2
kimni23509,627,424,77203,4
yolı241259,576,154,83162,3
atı314349,564,735,36145,8
tap22739,526,814,65171,3
işlig21479,497,374,55184,1
bėrdi21509,497,284,55180,7
ıḍtı21579,487,094,55173,7
ulaşu19709,316,654,32143,3
olardın201239,315,914,40128,0
bütün201609,265,544,38116,9
sizler254329,254,424,77107,1
taŋrıḳa181599,115,394,14101,5
herayine16619,086,603,96119,4
nė16849,046,143,94107,9
tileyür14388,927,093,71115,8
rastlıḳ14408,927,023,71114,0
bilür172448,924,693,9679,1
tuta14548,906,593,70104,1
görklü14848,855,953,6890,4
içinde734.2738,852,667,20148,1
aḍın151648,845,083,7678,0
yalavaçı13268,837,543,59117,9

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“taŋrı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (909) →
KuT T. 35/60b2 64 ol taŋrı kim ḳıldı sizke yerni amrulġu yer yime kökni ḳopardı yime b …
KuT T. 34/93a2 23 taŋrı indürdi sözde körklügrekni kitabnı meŋzeşigli rastlıḳ içre …
KuT T. 37/37a1 … lar birle azu boyun suġalar eger boyun susa-miz bėrür sizke taŋrı körklüg yanut eger yüz ewürse siz neçük kim yüz ewürdiŋiz a …
KuT T. 37/47b2 28 ol taŋrı kim ıḍtı yalavaçını könilik birle haḳ din birle zahir ḳılsa …
KuT T. 27/53a1 … hem tanuḳ anıŋ üze hükm ḳılġıl olar ara anıŋ birle kim ıḍtı taŋrı uḍmaġıl tilekleriŋizke andın kim keldi saŋa haḳdın ḳamuġḳa …
KuT T. 27/9b2–3 168 bütünlükin anlar kim tandılar hem küç ėttiler ermez taŋrı yarlıḳasa olarnı hem ..
KuT T. 26/89a2 … n ol taŋrı ol [kim] kökler içinde ol kim yerler içinde erür taŋrı muŋsuz ögdülmiş
KuT T. 38/73b3 15 anıŋ üçün mallarıŋız ʿayallarıŋız sınaġ taŋrı anıŋ üskinde yanut uluġ
KuT T. 37/27a1 2 yarlıḳamaḳ üçün saŋa taŋrı ol kim öŋdin keçti yazuḳuŋdın ol kim soŋra yorıyur tükel ḳı …
KuT T. 33/63b1 … r üçer törter törter arturur törütmek içre nė kim tilese ol taŋrı ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan turur