İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

taşlar

160
geçiş
59,3
milyonda
2.065.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
14
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi15764,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,49
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: taşlar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
iri1514410,667,783,86133,7
kaplıdır73810,188,602,6470,9
hurde1425510,116,853,71106,2
yemenî4569,257,231,9932,5
mücellâ72259,226,042,6145,0
aşup72319,206,002,6044,7
zîkıymet114559,195,673,2565,3
kubbesi72359,185,972,6044,4
aynü’ssemek3109,189,301,7333,7
bulunur61949,126,032,4138,5
döşeli4779,116,771,9829,9
döşenmiş3259,057,981,7327,6
döşenmişdir3269,057,931,7227,4
dağlar126368,955,313,3865,3
ruhâm3418,937,271,7224,5
ebrî3438,927,201,7224,2
cüssesi3598,816,741,7222,3
musaykal3998,576,001,7019,1
elvân74568,545,022,5635,2
müdevver42278,405,221,9521,2
şinâverlik31628,255,291,6916,2
cevâhir31728,215,201,6815,8
yollar31988,105,001,6815,0
hammâm76898,084,422,5229,7
makûlesi32297,984,791,6714,2
dağ32547,894,641,6613,6
kayalar32917,774,441,6512,8
münakkaş33797,514,061,6311,3
mermer34357,373,861,6110,5
zamân36646,903,251,558,2
koyup49426,893,161,7810,5
tahta36756,883,231,558,1
beyâz61.5346,863,042,1514,8
kıbleye36916,853,191,548,0
inşâ37746,723,031,527,4
serâpâ38196,652,951,517,1
gûnâgûn61.8116,642,802,1013,1
tuna38266,642,941,517,0
musanna38536,602,891,506,8
ba‘zı51.5776,562,741,9010,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“taşlar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (160) →
EÇS IX Y139b–Y140a … âmed mendirekdir. Ve Sultân Alâeddîn'in binâsıdır. Ve cümle taşlar musaykal ve mücellâ beyâz mermerdir. Ve tâ zirve-i a‘lâsınd …
EÇS VII 96a … ur. Ammâ kaçan kim Tuna taşup tuğyân üzre gelüp aksa mezkûr taşlar suya gark olup cümle gemiler selâmetle geçmeğe başlar, ammâ …
EÇS IX Y76a … ş ol kadar sun‘-ı ilâhî mermer-i hâm elvân ve mevvâc-ı ebrî taşlar var kim medhinde lisân kâsır, tahrîrinde kilk-i cevâhir-nis …
EÇS IX Y264b–Y265a … endâz refîklerimizle salt atlı olup cânib-i garba dağlar ve taşlar ve sengistân yollar aşarak iki sâ‘atde,
EÇS VII 10b … n ahcâ[r-ı] zî-kıymetler bulunur kim Alman elmâsına müşâbih taşlar bulunur.
EÇS X Y5a … ünûz [u] hazîneler çıkarup cümle kavmine emr edüp tağlardan taşlar cem‘ edüp ol cem‘ etdüği mâlile çadırı yerinde bir şehir in …
EÇS X Y407b … ûn ve nakş-ı bûkalemûn ebrî ve mevvâc sun‘-ı Hudâ zî-kıymet taşlar kaplıdır. Herbir kaplı olan tahta-misâl taşların kadleri tû …
EÇS II 222a–222b … memlû olmuşdur. Ammâ bu kal‘anın cânib-i erba‘ası esâsında taşlar var kim her biri hammâm kubbesi kadar seng-i azîmlerdir. An …
EÇS X Y232b … sır kal‘asın müceddeden binâ etdükde Heremeyn cebellerinden taşlar çıkarup Mısır'ın iç kal‘asın ve aşağı kal‘asın binâ etmişdi …
EÇS X Y98b … minin etrâfında olan dîvâra kaplı gûnâ-gûn sun‘-ı Hudâ ebrî taşlar kaplıdır kim her biri birer seccâde cirminde gâyet musaykal …