Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kül Tigin Yazıtı | 2 | 1.018,3 |
| Bilge Kagan Yazıtı | 2 | 811,0 |
| DLT’deki Türkçe parçalar | 1 | 344,7 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 1.737 | 709,5 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: taşra) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| çıkup | 227 | 1.415 | 11,20 | 4,96 | 14,58 | 1.160,3 | |
| kal‘adan | 139 | 742 | 10,84 | 5,18 | 11,46 | 755,7 | |
| kapusundan | 113 | 349 | 10,79 | 5,97 | 10,46 | 753,9 | |
| kapudan | 73 | 723 | 9,92 | 4,29 | 8,11 | 302,8 | |
| varoşu | 48 | 216 | 9,65 | 5,43 | 6,77 | 278,6 | |
| varoş | 49 | 284 | 9,63 | 5,06 | 6,79 | 257,4 | |
| çıkınca | 43 | 104 | 9,58 | 6,32 | 6,48 | 312,6 | |
| haremi | 50 | 537 | 9,49 | 4,17 | 6,68 | 199,2 | |
| bâbı | 52 | 978 | 9,29 | 3,36 | 6,51 | 151,1 | |
| varoşda | 35 | 129 | 9,26 | 5,72 | 5,80 | 218,9 | |
| büyük | 46 | 824 | 9,20 | 3,43 | 6,15 | 137,8 | |
| handak | 38 | 478 | 9,13 | 3,94 | 5,76 | 139,5 | |
| çıkarup | 39 | 583 | 9,10 | 3,70 | 5,76 | 130,2 | |
| kal‘anın | 52 | 1.489 | 9,04 | 2,76 | 6,14 | 111,6 | |
| kal‘a | 85 | 4.557 | 8,79 | 1,85 | 6,67 | 96,5 | |
| iç | 44 | 1.590 | 8,76 | 2,42 | 5,40 | 77,1 | |
| çıkar | 28 | 390 | 8,75 | 3,80 | 4,91 | 97,2 | |
| varoşı | 27 | 371 | 8,71 | 3,82 | 4,83 | 94,5 | |
| kat | 38 | 1.375 | 8,64 | 2,42 | 5,01 | 66,4 | |
| kapusu | 44 | 2.147 | 8,53 | 1,99 | 4,96 | 56,1 | |
| çıkmağa | 20 | 60 | 8,51 | 6,01 | 4,40 | 134,7 | |
| varoşa | 19 | 85 | 8,41 | 5,44 | 4,26 | 110,5 | |
| kapu | 25 | 714 | 8,38 | 2,76 | 4,26 | 53,7 | |
| çıkarken | 17 | 41 | 8,29 | 6,33 | 4,07 | 123,7 | |
| çıkmayup | 17 | 52 | 8,28 | 5,98 | 4,06 | 113,7 | |
| şehirden | 18 | 225 | 8,23 | 3,95 | 3,97 | 66,3 | |
| ammâ | 155 | 15.229 | 8,23 | 0,98 | 6,13 | 58,4 | |
| kıble | 23 | 839 | 8,19 | 2,41 | 3,89 | 39,9 | |
| aslâ | 31 | 1.747 | 8,19 | 1,78 | 3,95 | 32,9 | |
| küffâr | 28 | 1.603 | 8,10 | 1,76 | 3,73 | 29,1 | |
| soffaları | 15 | 66 | 8,09 | 5,46 | 3,78 | 87,8 | |
| kal‘ada | 21 | 822 | 8,07 | 2,31 | 3,66 | 34,0 | |
| firâr | 19 | 753 | 7,96 | 2,29 | 3,47 | 30,4 | |
| dahi | 113 | 13.186 | 7,95 | 0,73 | 4,22 | 24,9 | |
| çıkmış | 14 | 119 | 7,95 | 4,51 | 3,58 | 62,3 | |
| yan | 15 | 267 | 7,93 | 3,44 | 3,52 | 45,1 | |
| câmi‘in | 18 | 676 | 7,93 | 2,37 | 3,42 | 30,4 | |
| içeri | 17 | 558 | 7,92 | 2,56 | 3,42 | 32,5 | |
| harem | 14 | 172 | 7,90 | 3,98 | 3,50 | 52,0 | |
| hemân | 41 | 3.865 | 7,90 | 1,04 | 3,29 | 17,1 |
Hemen solunda
- ve _133
- kal‘adan _130
- kapusundan _105
- ammâ _72
- kapudan _65
- edüp _38
- ile _36
- dahi _18
- şehirden _17
- olup _15
- andan _14
- câmi‘in _14
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
taşra* ile tüm bağlamlar →“taşra” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (1.742) →| EÇS V 129b | … âyet mazbût hân-ı bekârânlardır. Bir gece bevvâbdan izinsiz | taşra | kalanı ertesi hâna komazlar ve her şeb ba‘de'l-ışâ kapuları … |
| EÇS X Y360b | … âlâ yine mülâkât müyesser ede" deyü bir Fâtiha tilâvet edüp | taşra | çıkup sagîr ü kebîr cemî‘i ahibbâ ve asdıkâ ve dostân ile v … |
| EÇS V 106b | Ve bu deyr-i gamâmenin | taşra | dîvârında olan seng-i mücellâlar üzre olan gûnâ-gûn şükûfel … |
| EÇS VI 131a–131b | … mân çarhının bir dişini basınca ân-ı vâhidde kovalar ile su | taşra | çıkar, âdem yapışmadan ve renc [ü] anâ çekmeden zemberekler … |
| EÇS VIII 232a | … şerîf alırlar. Hâlâ anıniçün küffârlar rûz-ı ıydda kapudan | taşra | çıkamazlar, ammâ [ba]bası ve anasına dilgîr ve hâtır-mânde … |
| EÇS VII 3a | … a kapuların açup bu kadar küffâr mâl-ı ganâ’imiyle kal‘adan | taşra | topları altına çıkup âteşden halâs olalım derken Tatar âteş … |
| EÇS VIII 355b | … ile kapudan taşra çıkar. Bir dahi rahm-i mâder masdarından | taşra | çıkup dünyâya kadem basar, lâkin her bâzâr günleri mezkûr ü … |
| EÇS VII 120a | Bu kal‘anın | taşra | maşrık tarafında bir müselmân mahallesi var, cümle üstleri … |
| EÇS X Y90a | … a hicâbından mı ne, hâl-i acîb oldu kimse bilmedi. Câmi‘den | taşra | çıkup rûh P 190b teslîm edüp tarfetü'l-ayn içre gasl edüp … |
| EÇS I 174b | Karitya oldur kim bir gemi sereni yalı hânesinden | taşra | uzayup ucunda çâr-kûşe sırıklarda ağlar gerilüp deryâdan bu … |