İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tab

70
geçiş
25,9
milyonda
4.469.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
359
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6928,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,00
EÇS D 0,86

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBEÇSToplam
tab16970
tâb·4242
ta‘b·22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tab) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kimesneleri67310,438,632,4460,4
âşüfte43310,319,192,0043,5
zekî31510,189,911,7335,9
sâhibi621.69010,177,477,83527,7
kerem58410,068,162,2347,0
yârândan3299,968,961,7331,6
olanları4869,717,811,9935,5
olanlar51769,387,102,2239,5
necîb3819,357,481,7225,3
halûk3849,327,431,7225,0
kimesneler43028,466,001,9725,5
ekseriyyâ47077,404,771,9318,8
ehli91.7917,314,602,8840,3
suyu36677,064,441,6512,8
nûş37386,934,291,6412,2
olmağile31.1666,313,631,599,6
olan166.7716,263,513,6549,1
şehrin31.5875,893,191,547,9
değildir32.1265,482,771,486,4
hânı32.5435,232,511,435,5
nâm32.6075,202,471,425,4
u1217.4344,491,732,4212,1
olur36.0124,011,271,011,8
ammâ715.2293,911,151,453,5
olup517.2813,240,480,630,5
ü311.2953,110,360,380,2
ve33147.9192,870,100,400,2
edüp323.9572,03-0,73-1,140,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“tab” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (70) →
EÇS VIII 274b … hazretleridir kim tekmîl-i fünûn etmiş bir halûk ve sâhib-i tab‘ ve kesîrü'l-mürüvve âlîcenâb çelebidir.
EÇS III 173a … , gıll [u] gış ve gıybetden müberrâ âlüfte-i âşüfte sâhib-i tab‘ u sâhib-i kerem kimesne olmağıla cümle ehl-i İslâmbol "Yâ …
EÇS IV 204a Andan çârsû-yı hüsn içre İskender Paşa hammâmı: Sâhib-i tab‘ bir vezîr-i dânâ imiş kim ilm-i mi‘mârîde kâmil mühendis o …
EÇS V 105b … âletde kaldı, ya‘nî bu mertebe müdebbir ve mubassır sâhib-i tab‘ ve sâhib-i kerem olmağile şehr-i Yaş'ı bâğ-ı İrem etmişdir …
EÇS VIII 225a … hı inşâ etmiş, ammâ hakkâ ki yerinde amâr etmiş bir sâhib-i tab‘ u ilm-i mi‘mârî ve ilm-i hendeseye mâlik olmağın câmi‘-i m …
EÇS I 123a … er-âbâd, Süleymân Hân huddâmlarından Ca‘fer nâm bir sâhib-i tab‘ kimesnenin hayrâtıdır. Şehrin bir mürtefi‘ zemîni üzre vâk …
EÇS III 162a Süleymân Hân vüzerâlarından sâhib-i tab‘ ve sâhib-i kerem Alî Paşa hayrâtıdır. Ve Süleymân Hân mi‘m …
EÇS X Y110a … enin şeyhi Emîr (---) (---) Çelebi'dir. Halîm selîm sâhib-i tab‘ sâdât-ı kirâmdan mahdûm-ı mükerrem çelebidir. Ve şehr-i Mı …
EÇS VII 124a … Geray Hân asrında böyle müzeyyen olmuşdur, zîrâ bir sâhib-i tab‘ ve bir sâhib-i cûd-ı keremkârî hân-ı âlîşândır.
EÇS IX Y186a–Y186b … vü revendeye ni‘meti mebzûldur. Ve Şeyh (---) Efendi ehl-i tab‘ hoş-meşreb Mesnevîhân (...) lisân kimesnedir.