İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

turna

88
geçiş
32,6
milyonda
3.630.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi8635,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,33
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: turna) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
telleri213612,4411,134,58298,3
telli85310,869,182,8287,2
gözü1217110,578,073,45111,4
balığı1421610,567,963,73127,7
sazan52210,549,772,2359,0
katarı64710,518,932,4463,2
kur4810,4210,902,0054,9
şahin54510,278,732,2351,2
kaz55210,198,532,2349,7
ablak43310,088,862,0041,7
gözümisâl3310,0811,901,7349,5
balıkçıl3710,0210,681,7340,0
cığalar3710,0210,681,7340,0
teli399,9910,321,7338,1
berrâk4539,868,181,9937,7
zağanos3489,507,901,7227,1
delüp3589,407,631,7225,9
şâhin3819,187,151,7223,9
balıkları3909,117,001,7223,3
kanı31328,806,441,7121,0
boğazı31788,536,011,7119,2
gümüş33517,815,031,6815,2
sıra34407,544,711,6713,8
alay37836,823,881,6110,6
hayât37876,813,871,6110,5
âbı71.9896,793,752,4523,5
gibi64.6055,392,321,969,7
nâm32.6075,192,141,344,3
üzre1011.8894,771,692,189,7
olur56.0124,751,671,534,7
ederler34.5654,401,331,041,9
ve90147.9194,321,225,4253,7
ile923.7693,630,540,931,1
olup617.2813,500,410,610,4
cümle621.1973,210,120,190,0
u317.4342,49-0,60-0,890,6
edüp323.9572,03-1,06-1,882,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“turna” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (88) →
EÇS III 23a … rî olur kaynaklar vardır. Hattâ Haleb Kapusu'nun iç yüzünde turna gözü sular cereyân edüp nehr-i Âsî'ye {munsab olur}.
EÇS VI 182b … arslan fetâları vardır. Hattâ sâ’ir serhadli gibi başlarına turna telleri ve şâhin çelengleri takmağı nâmûs etmişlerdir, zîrâ …
EÇS V 88b … hayâtdan nişân verir bir mâ-i İlyâs'dır. İçinde alabalık ve turna balığı ve yılan balığı (---) (---) (---) (---) ve gûnâ-gûn …
EÇS IV 247a … skerin tacları üzre Sîmurg otağaları ve balıkçıl telleri ve turna telleri ve ablak deve murgu telleri ve şahin ve zağanos tel …
EÇS VI 74b … Ustolni-Belgrad'a defn etdirüp meşâdında olan şapkası üzre turna telleri ve şâhin ciğaları gönderüp,
EÇS VII 130a–130b … a‘zı pâdişâhların ser-i sa‘âdetleri yerinde destârları üzre turna cığaları ve çelenkler sokulmuş durur. Ve her kubbede türbed …
EÇS X Y188a–Y188b … ve altun kalkanlı gâzîlerdir kim başlarında şâhin cığalı ve turna telli bir gûne turfe şeb-külâhlı ve kırkar ellişer dirhem b …
EÇS V 81a … p üzerlerinde her tâcların gûnâ-gûn cığalar ve çelenkler ve turna telleri ve şahin ve zağanos ve karakuş kanatların tâclarına …
EÇS VI 106b Ve Sadrıa‘zam huzûrunda turna telleri ve gümüş teller yığın yığın durup ba‘dehu ibtidâ cü …
EÇS I 165a … kiraz meltemi mevsiminde rûz-ı cum‘ada Beşiktaş'dan kalkup turna katârı cümle gemiler dizilüp Sarâyburnu'nda her gemi kırkar …