İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uştmah

11
geçiş
4,1
milyonda
20.335.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası10262,5
Kutadgu Bilig113,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,79
KB D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBToplam
uştmah10111
uştmaḫ·11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: uştmah) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
içinde44.2734,944,841,9319,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“uştmah” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (11) →
KuT T. 34/13a3 55 bütünlükin uştmah boḍnı bu kün meşġulluḳ içre uçmah ḳızları birle sewünç ḳılı …
KB 917 bu eḍgü oŋ ol kör isizlik bu sol / soluŋdın tamu ornı uştmah oŋ ol
KuT T. 25/5b2 133 ėwiŋler yarlıḳamaḳḳa iḍiŋizdin hem uştmah anıŋ ėni köklerçe yerlerçe anutuldı saḳnuḳlarḳa
KuT T. 31/90a1 … arḳa anlarnıŋ uwut yerleri yapışturu aġazladılar ol iki üze uştmah yapraḳındın ḫilaf ḳıldı adem iḍisiŋe yolsuz boldı
KuT T. 37/77a3 31 yaġutuldı uştmah muttaḳilarḳa ıraḳ ermez
KuT T. 36/67b3 72 ol uştmah ol kim miras bėrildiŋiz anı ol kim ḳılur erdiŋizler
KuT T. 37/12a2 15 Uştmah meseli ol kim vaʿde ḳılındı saḳnuḳlar: anıŋ içinde arıḳlar …
KuT T. 31/24b3 63 ol uştmah ol kim miras bėrür-miz ḳullarımızdın kim bolsa saḳnuḳ
KuT T. 38/97b3 … ançada aydı: ey iḍim bina ḳılu bėrgil maŋa seniŋ üsküŋde ėw uştmah içinde ḳurtġar mėni firʿavndın anıŋ işi ḳurtġar mėni bu zal …
KuT T. 35/21a2 … t ḳıldı bizke vaʿdesini miras bėrdi bizke yerni ornayur-miz uştmah içinde nė yerde tilese-miz nėme körklüg ʿamellerniŋ yanutı