İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yıldız

214
geçiş
79,3
milyonda
1.522.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
12
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi21286,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,33
EÇS D 0,69

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yıldız) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
rûzgârı5818812,218,937,60623,9
cânibine6270011,127,137,82497,1
karayel82410,119,042,8287,3
poyraz96810,037,702,9979,5
tarafına308409,875,815,38184,5
kıbleden7409,828,112,6466,1
batı6769,416,962,4346,5
cânibinde166089,325,373,9088,5
lodos61079,266,472,4242,3
rûzgârıyla4149,178,812,0042,2
şimâl103679,145,423,0956,0
garb93339,075,412,9350,2
ucunda51128,976,142,2032,9
tarafı221.3148,884,724,51102,3
rûzgârına378,809,401,7334,6
şimâli4848,786,231,9726,8
garbîsi4908,756,131,9726,3
tûlânî41028,705,951,9725,3
şarkı3258,687,561,7225,9
şimâlîsi3278,677,451,7225,4
garbî3438,586,781,7222,5
tarafındaki52278,545,122,1725,9
yanya3548,526,451,7121,1
cânibleri3588,506,351,7120,6
nâzır131.0078,454,353,4353,9
muhâlif3708,446,081,7119,5
cânibinden31038,285,521,6917,2
limanı64468,224,412,3325,3
ağzı31238,195,261,6916,1
mîl64818,144,302,3224,4
tarafında131.2978,143,983,3847,6
dağı42638,104,581,9217,8
sâ‘at202.1978,093,844,1669,7
kumsal31698,004,811,6714,3
nâzırdır43117,964,341,9016,5
nîm31977,904,591,6613,4
ok32007,894,561,6613,3
kal‘anın111.4897,733,543,0334,0
köyüdür33027,573,971,6210,9
sâfî33307,503,841,6110,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yıldız” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (214) →
EÇS I 14a … -i şimâle nâzır Sarâyburnu'dur. Bir köşesi cânib-i garb ile yıldız rûzgârı mâbeynine nâzır Ebû Ensârî kapusu köşesidir. Ve Kos …
EÇS VIII 281a … n gemiler beş kulaç suda yatırlar. Lâkin maşrık ve şimâl ve yıldız tarafı kenârları kumsal sığ yerlerdir. Gûnâ-gûn latîf ü sem …
EÇS X Y430b–Y431a … imâlinde Dumbiye sultâniyle hem-hudûddur. Ve yine şimâl ile yıldız tarafı Habeş hâki ile sınırdaşdır. Yıldız cânibinde Berberi …
EÇS VIII 321b … vilâyetinden çıkan yağ gemileri bu burnu üzleyüp dümenlerin yıldız rûzgârı üzre koyup üç yüz mîlden cezîre-i Girid'e gelirler. …
EÇS VII 85a Andan yıldız cânibine 5 sâ‘at gidüp,
EÇS IX Y33b … aşlık üzre vâki‘ olup etrâfı çâh-ı gayyâdan nişân verir. Ve yıldız cânibine nâzır aşağı şehre açılır bir demirli metîn kapusun …
EÇS VIII 344a Ve dahi kal‘anın yıldız tarafında bir liman-ı hudâyî dahi vardır, Dimata derler. Bü …
EÇS X Y330a … en ve gündoğ(r)usundan emîn ârâmgâhdır, ammâ sehl poyraz ve yıldız ve karayel te’sîr eder. Ammâ yıldız rûzgârı üzre limandan b …
EÇS VIII 360a … et mesîregâh ve şikârgâh cibâl-i âlîdir. Ammâ bu Belgrad'ın yıldız tarafında olan sahrâ yoluyla şehr-i Elbasan beş sâ‘at yerdi …
EÇS VIII 250b Menzil-i karye-i Yopnoz: Sâfî Urûm köyüdür. Andan yıldız rûzgârı tarafına 5 sâ‘at gidüp yine,