İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yavuz

14
geçiş
5,2
milyonda
16.993.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi104,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

AH D 0,33
DK D 0,33
EÇS D 0,48

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBDLTAHDKEÇSToplam
yawuz56455···106
yavuz···221014

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yavuz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
er56977,857,432,2241,8
ibn61.6746,866,432,4242,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yavuz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
EÇS I 26b … ir câmi‘ inşâ etmişdir kim hâlâ Sağrıcılar {çârsûsu} içinde Yavuz Er câmi‘i ve mahallesi derler. Ba‘dehu Horosî Dede tâ ömrü …
EÇS I 59a … Hân'ın zamânında olan fütûhatları beyân eder: Vezîr-i a‘zam Yavuz Alî Paşa serdârlığı ve Belgrad'da vefâtı ve Üstürgon'u küff …
EÇS I 26b … limîni âgâh etdüğiyçün Horos Dede derlermiş. Merhûm dedemiz {Yavuz Er} gâyet mu‘tekidi olmağile bunların şerefiyyetine Unkapan …
DK VI 22 olur yaġrınında ḳalḳan oynar yayası olur yavuz yirlere yiltendüŋ ḳayıda döngil aġ ṣaḳallu babaŋı ḳarıçuḳ o …
EÇS IX Y244a Cümle halk yavuz gümân etdiklerine peşimân oldular. Hazret-i Mûsâ ol taşa er …
DK III 80 ol bir yavuz canavardur hep bir yirde dirüp-dururam gel gidelüm semüzin …
AH 213–216 … ılan oḳlaġu yoḳamaḳḳa yumşaḳ içi pür aġu yılan yumşaḳ erken yavuz fi‘l iter yıraḳ turġu yumşaḳ tip azılmaġu
AH 301–304 harislıḳ ma erke yavuz ḫaslėt ol harislıḳ soŋı ġam ökünç hasrėt ol bu baylıḳ çıġay …
EÇS VI 175b … l-i müverrihîn bunlara Serhoş Sultân Selîm derler. Dedesine Yavuz Sultân Selîm derler kim fâtih-i Mısır'dır. Ammâ aceb vâkı‘ …
EÇS I 59a … Ahmed Hân'ın vezîr-i a‘zamları beyânındadır: Vezîr-i a‘zam Yavuz Alî Paşa, Mısır vâlîsi iken sadrıa‘zam oldu.