Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası | 2 | 52,5 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 283 | 115,6 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yerinde) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| mevleviyyet | 11 | 72 | 9,98 | 7,50 | 3,30 | 94,3 | |
| islâmbol’un | 13 | 171 | 9,87 | 6,49 | 3,57 | 92,3 | |
| bâzâr | 17 | 388 | 9,69 | 5,70 | 4,04 | 101,8 | |
| yerli | 10 | 112 | 9,69 | 6,72 | 3,13 | 74,3 | |
| yerlü | 7 | 34 | 9,49 | 7,93 | 2,63 | 64,6 | |
| yurd | 6 | 40 | 9,24 | 7,47 | 2,44 | 51,2 | |
| yeller | 4 | 4 | 8,83 | 10,21 | 2,00 | 56,6 | |
| sürme | 4 | 15 | 8,77 | 8,30 | 1,99 | 39,2 | |
| orta | 9 | 401 | 8,75 | 4,73 | 2,89 | 41,9 | |
| izdihâm | 4 | 59 | 8,57 | 6,33 | 1,98 | 27,5 | |
| gözü | 5 | 171 | 8,49 | 5,11 | 2,17 | 25,9 | |
| karâr | 7 | 360 | 8,47 | 4,52 | 2,53 | 30,7 | |
| berkarâr | 4 | 92 | 8,44 | 5,69 | 1,96 | 23,9 | |
| sürmeden | 3 | 12 | 8,37 | 8,21 | 1,73 | 29,0 | |
| nola | 3 | 25 | 8,31 | 7,15 | 1,72 | 24,2 | |
| çalup | 4 | 129 | 8,31 | 5,20 | 1,95 | 21,2 | |
| izdihâmı | 3 | 31 | 8,28 | 6,84 | 1,72 | 22,8 | |
| lonca | 3 | 54 | 8,18 | 6,04 | 1,71 | 19,4 | |
| bîbedel | 3 | 56 | 8,17 | 5,99 | 1,70 | 19,2 | |
| eser | 3 | 69 | 8,12 | 5,69 | 1,70 | 17,9 | |
| otağı | 3 | 77 | 8,09 | 5,53 | 1,69 | 17,2 | |
| kalır | 4 | 210 | 8,05 | 4,49 | 1,91 | 17,4 | |
| mescid | 3 | 105 | 7,98 | 5,08 | 1,68 | 15,4 | |
| mihrâb | 4 | 276 | 7,87 | 4,10 | 1,88 | 15,3 | |
| güzîde | 5 | 422 | 7,86 | 3,81 | 2,08 | 17,2 | |
| olacak | 3 | 167 | 7,76 | 4,41 | 1,65 | 12,7 | |
| handak | 5 | 478 | 7,75 | 3,63 | 2,06 | 16,0 | |
| dörd | 15 | 2.061 | 7,71 | 3,11 | 3,42 | 38,2 | |
| mürtefi | 3 | 213 | 7,62 | 4,06 | 1,63 | 11,3 | |
| bâr | 4 | 384 | 7,61 | 3,62 | 1,84 | 12,8 | |
| ba‘zı | 11 | 1.577 | 7,60 | 3,05 | 2,91 | 27,2 | |
| şehrin | 11 | 1.587 | 7,59 | 3,04 | 2,91 | 27,1 | |
| kesîreye | 3 | 230 | 7,58 | 3,95 | 1,62 | 10,8 | |
| cemâ‘ati | 4 | 427 | 7,52 | 3,47 | 1,82 | 12,0 | |
| ibâdet | 3 | 258 | 7,50 | 3,78 | 1,61 | 10,2 | |
| durup | 3 | 269 | 7,47 | 3,72 | 1,60 | 10,0 | |
| dîvârları | 3 | 289 | 7,42 | 3,62 | 1,59 | 9,6 | |
| durur | 4 | 512 | 7,36 | 3,21 | 1,78 | 10,7 | |
| herkes | 4 | 520 | 7,35 | 3,19 | 1,78 | 10,6 | |
| bâğçesi | 3 | 335 | 7,31 | 3,41 | 1,57 | 8,8 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
yerinde* ile tüm bağlamlar →“yerinde” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (285) →| EÇS III 138a | … bayırlarında tâ nehr-i Eşher kenarında Ken‘ân Paşa çiftliği | yerinde | azîm enli kal‘a esâsları ve burc [u] bârû alâmetleri niçe y … |
| EÇS IV 348a | … Mûsâ Kelîmullah, Mısır şehrinden firâr edüp bu Kûfe câmi‘i | yerinde | sâkin olup tâ‘at u ibâdet eylediği mahaldir. Gâyetü'l-gâye … |
| EÇS VII 13b | … edir. Bize imdâd gelmek ihtimâli yokdur. Hemân âb-ı rûyımız | yerinde | iken Türk'ü darıltmadan hemân kal‘ayı emân ile verelim, ola … |
| KuT T. 28/8b2–3 | 118 Tüşti yaraġlıġ | yerinde | yoḳ yoḍun boldı anı kim ḳılur erdiler |
| EÇS VI 144b–145a | … unan derelerden mel‘ûndur, zîrâ tâ şehrin ma‘mûr ve izdihâm | yerinde | vâkı‘ olmuşdur. Hattâ Hacı Balı nâm bir sâhibü'l-hayrât bu … |
| EÇS VII 119a | … Hân hazretleri bu kal‘a taşrasına handak kazdırırken handak | yerinde | bir büyük tuç kumkuma bulurlar. Bu kumkumayı bir hâl ile kı … |
| EÇS I 56a | Eyâlet-i Varat feth olup (---) sancak | yerinde | ze‘âmet (---) ve tîmâr (---) olup sekiz bin asker ziyâde ol … |
| EÇS X Y132a–Y132b | … eri bürkedir kim şehr-i Mısır'ın müzdehim ma‘mûr [u] âbâdân | yerinde | vâki‘ olmuşdur. |
| EÇS VI 22b | … n iki gecede ordu-yı İslâm yerine dâhil olduk, ammâ askerin | yerinde | yeller eser. Cümle refîklerimizle aklımız başımızdan gidüp, |
| EÇS I 136b–137a | … üfeng ve cebehânesi ve sâ’ir mühimmât [ü] levâzımâtın yerlü | yerinde | edüp mezbûr ruhbân nihânî mi‘mâr-ı müslim tebdîl-i câme edü … |