İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yigitler

19
geçiş
7,0
milyonda
13.535.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig340,8
Dede Korkut Kitabı15462,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,49
DK D 0,61
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBDKEÇSToplam
yiğitler··183183
yigitler315119

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yigitler) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
big711810,7110,042,6484,2
alp41539,578,862,0041,3
er36977,106,261,7120,2
gün53.3005,634,752,1523,5
olur46.0124,443,561,8312,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yigitler” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (19) →
DK IX 53 ṭonuŋ begilüŋdür begil ḳanı yanuŋdaġı yigitler begilüŋdür begil ḳanı eger begil bunda imiş-ise giceye-degi …
DK VI 91 … ġayılda aġça ḳoyun ḳuzıçaġın süser-mi olur alp yigitler big yigitler görklüsine ḳıyar-mı olur yigidüm big yigidüm bu yaġınuŋ bir
KB 2984 negü tir eşitgil awuçġa sözi / awuçġa sözi ol yigitler közi
DK IV 24 … üz anlar bize yetse öldürür didi uruz aydur baba içinde big yigitler
DK I 7 … ralu seçilen çaġda göksi gözel ḳaba ṭaġlara gün degende big yigitler cılasunlar birbirine ḳuyulan çaġda alar ṣabaḥ dirse ḫan ḳal …
DK IV 87 … nlar ḳarısa ṭorum virmez ḳara ḳoçlar ḳarısa ḳulun virmez er yigitler
EÇS X Y398a–Y398b … pçe kuyruk hayvânları var imiş. Ammâ ba‘zı fedâyî ve tüvânâ yigitler bu Vârdân kal‘asından bu cânibe ubûr edüp kemîngâhlarda kem …
DK X 22 … altı alp ava binse ḳanlu geyik üzerine ġavġa ḳopsa ḳardaşlu yigitler ḳalḳar ḳopar olur
DK VI 49 … ḳaġan aṣlan ḳıran ala köpek enügine kendüzin ṭaladur-mı alp yigitler ṣavaş güni ḳarımından ḳayurur-mı didiler ṣaru ṭonlu selcen …
DK VII 36 hay big yigitler kāfiri kim öldürdi diyü ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış …