İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yire

156
geçiş
57,8
milyonda
2.118.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig113,6
Dede Korkut Kitabı621.911,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9338,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,00
DK D 0,84
EÇS D 0,36

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yire) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ṣaldı103310,769,363,16113,2
oṭağ5310,0111,822,2476,8
ḳılıçladı589,9610,402,2366,2
ağ112059,966,863,2983,5
çıḳdı5319,788,452,2349,4
düşdi5379,738,192,2347,5
çaldı5419,708,042,2346,4
abdest489,6410,082,0050,4
otağ4219,538,692,0041,0
urdı5709,507,272,2240,8
ḳodı4319,458,121,9937,6
namaz4349,437,991,9936,8
indi4449,367,621,9934,7
delü51059,296,692,2136,7
düşmezidi329,2811,661,7346,1
bögürdübeni339,2711,081,7346,1
rik’at339,2711,081,7346,1
atduğı359,2510,341,7339,4
götürdi369,2510,081,7337,8
ḳızıl4619,247,151,9932,0
buŋaldı389,239,661,7335,5
boynın3179,158,581,7330,2
öpdi3189,148,491,7329,9
ṭaş3339,027,621,7226,0
ḳara104928,985,463,0956,4
ḳaba3398,987,381,7225,0
atdan41198,906,181,9726,5
gördi3738,756,471,7121,1
ister31008,586,021,7119,2
cem161.2148,584,833,8676,7
yüksek31148,515,831,7018,4
ḳazan42368,395,201,9521,1
aldı42418,375,171,9420,9
daḫı31508,335,431,6916,8
ḳız31788,205,191,6815,8
bre32407,964,761,6714,0
aydur55227,924,372,1320,9
allah33897,494,061,6311,3
defn46217,403,801,8613,7
geldi46607,333,711,8513,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yire” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (156) →
EÇS III 17a … / Gice vardı merkad-i Peygamber'e / Makdemine kodu baş yüz yire
EÇS II 293a–293b … teveccih oldukda Erzurûm, Ahıçka ve Kars ve Van kulları bir yire cem‘ olup bu Karış şehrin nehb [ü] gâret edüp karış karış e …
EÇS II 358a–358b … i. "Hay benim bozahâneye girdiğim gördüler" deyü hicâbımdan yire geçdim. Hemân taşra çıkup doğru Er Sultân kubbesine varup b …
EÇS IV 305a–305b … dlı askeriyle Ziyâeddîn Hân'ın dinç askeri dağlar içre dörd yire yasavul edüp yatırlar. Acem askeri {ise} bozulmuş askerin a …
DK III 116 … ur olmış böyle digeç ḳırḳ yigidi ḳaba ṣaruḳların götürdiler yire çaldılar bögürü bögürü aġlaşdılar
EÇS III 17a … Bu yalandır ya mekirdir dediler / Dediler bunu koyalım bir yire / Olmaya toprak ola taş [u] dere / Kodular bir yire yazı se …
DK XII 32 … it ḳara geyüp gök ṣarındılar ḳazan bige geldiler ṣarıkların yire urdılar
KB 6618 … ıḳadım sewittim köŋül birdi terk / taḳı ma beliŋler birerde yire
DK III 199 … ydan ṭolu baş oldı şökli meliki bögürdübeni ḳazan big atdan yire ṣaldı ḳara teküri delü ṭundar ḳılıçladı yire ṣaldı
EÇS III 17a … u anda enhâr-ı kirâm / Mu‘cizât-ı Mustafâ'dan ey hümâm / Ne yire kim kodularsa çıkdı su / Çün hemândem câri olup akdı su