İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yitür

21
geçiş
7,8
milyonda
12.532.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig16217,5
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı4123,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,75
AH D 0,00
DK D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKBAHDKToplam
yitür161421
yıtür1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yitür) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
içür4512,3013,652,0072,6
açma3411,9413,561,7353,7
üle31111,5812,101,7345,3
öldür31411,4611,751,7343,6
bol31099,568,791,7330,7
kişike31409,258,431,7329,2
tuz31539,148,301,7328,6
hem69057,736,732,4344,4
etmek35527,426,451,7121,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yitür” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (21) →
KB 4444 ḳatılġıl ḳarılġıl yitür hem içür / könilik özele tiriglik keçür
KB 6096 … ḳı bolġıl alçaḳ tuz etmek yitür / kişi ‘aybi açma sen örtüp yitür
KB 3923 halal dünya ḳazġan özüŋni yitür / toḍur aç yalıŋnı hem opraḳ bütür
KB 1328 … uz etmekni kiŋ tut kişike yitür / kişi ‘aybı körse sen açma yitür
AH 329–332 yaraġlıġ aşıŋnı kişike yitür yaraġ bulsaŋ opraḳ yalıŋnı bütür küç emgek tegürme kişike ḳ …
KB 4469 … bularda basası çıġaylar turur / neŋin eḍgülük ḳıl içür hem yitür
KB 1192 üle neŋ kişike yitür hem içür / sini neŋ keçürgey sen anı keçür
KB 2053 aḳı bol baġışla içür hem yitür / ḳalı eksüse ur yana al yetür
KB 6096 aḳı bolġıl alçaḳ tuz etmek yitür / kişi ‘aybi açma sen örtüp yitür
DK XI 34 meni yitür meni kendü aṣlum kendü köküm ṣımaġum yoḳ seni ögmegüm yoḳ d …