İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü

Abhidharma (Shogaito) sözlüğü

2.120 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.

Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.

5 madde · “h” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)

ḫan isim 10

Han, hükümdar, kral: “d(a)rmaruçi atlġ ilig ḫan erken” Dharmaruci adlı hükümdar iken; “upaşati ilig ḫannıŋ töpüsinte” Upoṣadha kralın başında; “béş yıŋaqlartaqı luu ḫan…

20 biçim · 8 eser
ḫarday özel ad 1

(Abhidharma çevirisinde) Sanskritçe hṛdaya ‘öz, çekirdek’; eser adının parçası: “mişiraka ḫarday şastrta ulatılarnıŋ” Miśrakahṛdaya şastrası ve benzerlerinin.

1 biçim · 1 eser
ḫormuzta özel ad 3

Hürmüz tanrı: Budist metinlerde tanrıların kralı Śakra (Indra), Maniheist metinlerde ilk insan Ohrmazd: “ezrua hormuzta vişnu maheşvari” Brahmā, Śakra, Viṣṇu, Maheśvara…

5 biçim · 8 eser
ḫua isim 5

(Çince 花) çiçek; çoğu kez “hua çeçek”: “teŋridem hua çeçekler yüzken yagmur osuglug yaġıdtılar” tanrısal çiçekleri yağmur gibi yağdırdılar; “ḫua yavışḳu küsi tütsük” çi…

6 biçim · 5 eser
ḫualıġ sıfat 3

Çiçekli; hep “ḫualıġ çeçeklig”: “ḳaltı ḫualıġ çeçeklig tüşlüg yėmişlig sögüd” tıpkı çiçekli, meyveli ağaç gibi; “ḫualıġ çeçeklig yėrde oinayu ilinçüleyü” çiçekli yerde …

1 biçim · 3 eser