Derlem sözlüğü · ters sözlük

Ters sözlük

Türkçe bir anlam yazın; o anlamı karşılayan Eski Türkçe ve Karahanlı Türkçesi madde başlarını bulun. Dizin, sözlük tanımlarındaki karşılıklardan kurulur (4.047 Türkçe karşılık, 2.518 tanımlı madde); sözlük ilerledikçe kendiliğinden genişler.

En çok karşılığı olan kavramlar

Bu Türkçe kavramlar, derlemde birden çok sözcükle karşılanıyor: eş ve yakın anlamlılar, dönemlere ya da eserlere göre değişen sözcükler.

“a” ile başlayan 493 Türkçe karşılık

abdallar: ebdal
abhidharmakośa şerhçisi budist öğretmen: isdiramati
abhidharmakośa’nın eğilimler bölümü: anuşayakoş
abhidharmanın uygurca karşılığı: adırtla-
âbit: ‘abid
abla: eke
acele etmek: ėw-, aşun-
acele ettirmek: ėwdür-
acele ile: erte
acelecilik: ėweklik
aceleyle koşturmak: ėwit-
acem ve arap: ‘acėm
acı: emgek, açıġ, aġu, açıḳ, açaġı
acı çekmek: emgen-, emge-, aġrı-
acı çektirmek: emget-, emged-
acı veren: açıġ, aġrıġlıḳ
acı veren azap: açıt-
acı vermek: açıt-, aġrıt-
acıkmak: aç-
acıktırmak: açur-
acılaşmak: açı-
acılı: emgeklig
acımak: açın-, ėrinçke-, esirke-, irinçke-, açı-
acınacak: irinç
acısız: emgeksiz
acıtmak: açıt-
âcizlik: ‘acizlıḳ
aç: aç, açıḳ, açın
aç bırakmak: açur-
aç kalmak: aç-
açgözlü: aç, açsıḳ, haris
açgözlülük: harislıḳ, açsıḳ, hırs
açıġlıġ karşıtı: açıġsız
açıġsız karşıtı olarak: açıġlıġ
açığa çıkarmak: belgürt-
açığa çıkmak: açıl-
açığa vurmak: açın-, aşkara
açık: belgülüg, açuḳ, bekiz, aşkara, açuḳluġ, açıġlıġ
açık seçik: adırtlıġ
açıklamak: aç-, belgüle-
açıklanır: çadişkodi
açıkta olan: açuḳluḳ, açuḳluġ
açılış: açıġ, açuḳluḳ
açılmak: açıl-, arı-
açılmış: açıġlıġ
açlığı olmayan: açsız
açlığın her yanı sarması: açlıḳ
açlık: açsıḳ, açlıḳ
açlık çeken: açın
açlık giysisi: açlıḳ
açmak: aç-, açıl-
ad: at, ad
âd: ‘ad
ad olarak: alḳu, amraḳ
ad vermek: ada-, ata-
adalet: dad, ‘adl
adaletin simgesi: anuşirvanı
adaletle davranmak: dad
adaletli: ‘adil
adam: er
adam ava gitmiş: ab
adamlar: eren
adamsız: erensiz
adaş: ataşıḳ
âdem: apa
âdem ile havva: ḫava
âdemoğlu: ademi
âdet: ‘adėt
âdet gören: bi-namaz
âdeta: ançaḳlı
adı çıkmak: atıḳ-
adı sanı bilinen: çawluġ
adı sanı olan: atlıg
adı saygıyla anılan: adlıġ
adı yayılmak: çawıḳ-, çawlan-
adı yüceltilmiş: ad
adım adım: ançan
adım atmak: adla-
adımlamak: adla-
adında: atlıg
adını anmak: ata-
adını çağırmak: ada-, ata-
adil: ‘adil
adlanan: aytıġ
adlandırılmak: atan-, adan-
adlandırmak: ada-, ata-
adlı: atlıg
adsız: atsız
af: ‘afv
afallamak: eŋ-
affetmek: baġışla-, ‘afv
âgama: agam
ağabey: eçi, aġa
ağartmak: aklat-
ağı: aġu
ağıl: aġıl
ağır: aġır, aġar, agırlıg, aġarlag
ağır ağır: aḳru
ağır basmak: aġrut-
ağır sofuluk pratikleri: duşkaraçar
ağır yenilgiye uğratmak: aġrut-
ağırbaşlı: aġruş
ağırbaşlılık: ahestelıḳ
ağırlamak: aġırla-, aya-
ağırlanmak: aġırlan-
ağırlaşmak: aġru-, berkü-
ağırlığı olan: agırlıg
ağırlık: aġırlıḳ, aġar, aġruḳ, basruḳ
ağız: aġız
ağız ve dil: aġız
ağızdan çıkarmak: çıḳar-
ağızdan çıkmak: çıḳ-
ağlamak: aġla-
ağrı: aġrıġ
ağrı çekmek: aġrıḳla-
ağrılı: agrıglıg
ağrımak: aġrı-
ağrıtmak: aġrıt-
ağza alınmak: aġzan-
ah: auu
ah’de dinin yozlaşmasını anlatırken: ‘abid
ahali: at
ahalisi: ėş
ahır: aḳur
ahiret: aḫiret, cehan
ahiret günü: aḫir
ahiret yolu: din
ahit: bütünlük, bıçıġ, ‘ahd, baçıġ
ahitleşmek: ‘ahd
ahlak disiplini: çaḫşapat
ahlak kuralı: çaḫşapat
ahlak kurallarına bağlı: çaḫşapatlıg
ahlakça temiz: arıġ
ahmed: ahmed
aile: ev, al
ak: aḳ
ak at: aḳ
akarsu: arıḳ
akıbet: ‘aḳibet
akıl: bilig, ḫıred, ‘aḳl, huş
akıllı: bilge, ḫirėdlig
akın etmek: aḳıt-
akın yaptırmak: aḳıt-
akıncı: ġazi
akıntı: aḳıġ, aḳın
akıntılı: aḳıġlıġ, aḳanaḳlıġ
akıntısız: aḳıġsız
akıntıya kapılmak: aḳ-
akıp gitmek: aḳıl-
akış: aḳıġ
akışmak: aḳış-
akıtmak: aḳıt-, aḳtur-
aklanma belgesi: berat
akmak: aḳ-
akmayan: aḳmaḳsız
akraba: böşük
akrep: çaḍan
akrep burcu: çaḍan
aksak: aḳsaḳ
aksaklık: ada
aktarmak: ewür-, evir-, aḳtar-
ala: ala
alaca: ėsri, ala, esriŋ
alacak: alım
alacaklı: alımçı, alımlıġ
alamet: belgü, irü
alay: füsus
alay etmek: füsuslan-, ėlükle-
alay konusu: efsus
alaya almak: füsus
alçak: astın, asra, ḫor
alçak gönüllü: alçaḳ
alçak yer: aşaḳ
alçaklık: bıwalıḳ
alçalmak: il-
alçaltmak: amut-, çöker-
aldandın: ar-
aldanmak: awın-, artur-
aldatıcılık: armaḳçı
aldatılmak: altız-
aldatmak: ar-, alda-
âlem: ajun, ‘alem, cihan, cehan
âlemler: ‘alemluġlar
alev almak: çaḳıl-
aleviler: ‘aleviler
alevlenmek: çoġla-, çoḳlan-
algı konusu olarak dayanak: adḳanġuluḳ
algılamak: adḳan-
algının: adḳanġu
alın: alın
alın vermek: alın
alınlı: alınlıġ
alınmak: alın-
alıp gitmek: ėlt-
alıp götürmek: ėlt-
alış: alış
alışkanlık: ‘adėt
alışveriş: alış
alışveriş etmek: bėriş-
alışverişi olmayan: alışsız
âlim: ‘alim
alkış: alḳış
alkışlamak: alḳa-, alḳış-
allah: allah
allah’ım: ilahi
alma: alış
almak: al-, iç-
alnı çatık: alınlıġ
alp: alpaġu
alt: altın, astın, asra, aldın
alt üst: aġtaru
alt üst olmak: aḳtarıl-
altay dağları: altun
altı: altı
altı çub soğdakları: çub
altın: altun
altın para: dinar
altın yış: altun
altıncı: altınç
altıncı hâl: altınç
altından yapılmış: altunluġ
altınlı: altunluġ
altmış: altmış
alttaki: altın
altüst etmek: aḳtar-
altüst olarak: aġtaru
altüst olmak: artaş-
ama: ançası, amma
amacı: abipiray
amacından sapan: azaḳ
aman: aman
aman vermek: aman
ambar: aġılıḳ
amca: eçi
amduq darani öğretisi: amduq
amel: ‘amel
amel işlemek: ‘amel
amgı kalesi: amġı
ana: ana
ana olan: ana
ana rahminde: ḫın
anası ile’ anlamı düşünülebilir: analı
anası olan: analıḳ
anasız: anasız
ancak: inçip, ançaḳ
and içmiş: andlıġ
andolsun: çın-oḳ
angarya: birt, irt
angaryasız: irtsiz
anıt: belgü
ani korku: beliŋ
anlamak: aŋla-
anlamı bağlamdan kesinleşmiyor: ayıḳ
anlamın kavranışı: alıġ
anlamını açmak: adırtla-
anlaşma: bıçġas
anlaşmak: illeş-
anlaşmazlığa düşmek: aḍırtlaş-, aḍnaş-
anlatım: ‘ibaret
anlatmak: ay-, aç-
anlayış: ḫıred
anlayış vermek: aç-
anlayışa kavuşmak: açıl-
anlayışlı: ḫirėdlig
anne: ana
ant: and
ant içmek: and, andıḳ-
antlaşma: bıçıġ, ‘ahd
antlı: andlıġ
apaçık: açuḳ, açuḳluġ
ar: ‘ar
ar etmek: ‘arlan-, ‘ar
ara: ara
ara varoluş: antrabavıġ
aracılık: birle, ara
arada: arala
aralıklı: aralıġ
aralıksız: arasız
aramak: isde-, irte-, arḳa-
arap: ‘arab
arap olmayan halk: ‘acėm
araplar: ‘arab
arasında: ara, arala
araştırmak: isde-, irte-, arḳa-
ardı ardınca: ėderişdür-
ardıç: artuç
ardına düşmek: eḍer-
ardınca: ėyin
ardından: basa
ardından geleni: basa
argali: arḳar
argu talas: argu
arhat: arhant
arı: arıġ, ḫalis, arı
arılık: arıġlıḳ
arındırmak: arıt-
arınmak: arı-, arın-
arınması olur: arı-
arıtıp sakinleştirmek: amırtġur-
arıtmak: arıt-
ârif: ‘arif
arjuna: arçuni
ark: arıḳ
arka: arḳa, art
arkada: arḳara
arkadaş: adaş, dost, ėş, erdeş
arkadaşlık: adaşlıḳ
arkadaşlık kurmak: adaş-
arkar başı: arḳar
arkasız: arḳasız
armağan: aġı, hėdye, artut, ançu, bölek
armağan etmek: ançula-
arpa: arpa
arpa suyu: fuḳa‘
arsızlaşmak: arsıḳ-
arş: ‘arş
artık: emdi, amtı
artırmak: art-, artur-
artmak: art-, aşıl-, asıl-
aruz: çantowiçiti
arz etme: ‘arza
arz etmek: ‘arza
arzu: arzu, amranmaḳ, almır
arzu etmek: amra-
arzulamak: arzula-
arzulanan nimetler: arzu
asık: burkıraḳ
asık yüz göstermek: açıḳ
asıl: aslı
asılı durmak: asıl-
asılsız: başsız
âsi: boynaġu
asil: asil
asker: er
askersiz: erensiz
asla: arıtı, hergiz
aslan: arslan
aslan gibi: arslanlayu
asmak: as-
aśoka ağacı: ezuk
asura: asuri
aş: aş
aşağı: altın, astın, asra, aldın
aşağı düşürmek: çöker-
aşağı gelmek: in-
aşağıdaki: altın, asraḳı
aşağılamak: ḫ˅arla-
aşağılanma: ḫ˅arluḳ
aşağılanmış: ḫ˅ar, ḫor
aşağılayıcı azap: ḫ˅arla-
aşçı: aşçı
aşık kemiği: aşuḳ
aşılmaz: ertinçsiz
aşırı: artuḳ, ayı
aşırı derecede: aşru
aşırı istek: harislıḳ, almır
aşırılık: artuḳluḳ
aşikâr: aşkara
aşmak: ert-, aş-, erd-
aşoka ağacı: aşoḳ
aşsız: aşsız
at: at
at sahibi: atlıḳ
ata: ata, apa, eçü
ata bindirmek: atlandur-
ata binmek: atlan-
atalar: ata, eçü
atasözünde: adnaġu
ateş gibi: bor
ateş gibi ışıma: çoġ
ateşlenmek: ėsi-
ateşlilik: çoġ
atılmadan önce: aġtın-
atılmak: aşun-
atışma: atış
atlandırmak: atlandur-
atlanmak: atlan-
atlas: atlas
atlı: atlıg, atlıḳ
atlı top oyunu: çögen
atmak: at-
av: aw, ab
av avlamak: abla-
av köpeği gibi avcı: awçı
avadāna: avadana
avalokiteśvara’nın çince adında: im
avam: igil, ‘am
avcı: awçı, aŋçı
avda kullanılan yırtıcı kuş: çaġrı
avīci: aviş
avlamak: awla-, aw-, abla-
avlanma: aw
avlanma av avlasa: ab
avlanmak: awla-
avret: ‘avret
avucunda tutmak: aya
avuç: awuç, atuḍ
avuç içi: aya
avuç kadar: awuç
avunç: awınç
avunmak: awın-
avunulacak: awın-
avutmak: awıt-
ay: ay, adırt
ayağı olmayan yaratık: adaḳsız
ayak: aḍaḳ
ayak altına almak: asra
ayak ayağa: aḍaḳşu
ayakkabı: etük
ayakkabıcı: etükçi
ayakla basmak: irkle-
ayaklandırmak: aġıntur-
ayaklı: aḍaḳlıġ
ayaksız: adaḳsız
ayakta durmak: aḍaḳ
ayakucu: aḍaḳ
ayakyolu: aşaḳ
ayal: ‘ayal
ayallıġ: ‘ayallıġ
aybaşı: hayz
aybet: ‘aybet
aydınlanma: bodi
aydınlanma ağacı: bodi
aydınlanma yeri: bodimant
aydınlanmış olan: burḫan
ayet: belgü, ayet
aygır: adġır, azġır
aygır olacak: adgırlık
aygırlığa elverişli: adgırlık
ayı: aḍıġ
ayılmak: adın-, aḍıl-
ayıp: ‘ayb
ayıpsız: ‘aybsuz
ayırıp seçerek: adır-
ayırma: fasl
ayırmak: adır-, böl-, adırt-
ayırt eden: adırtlag
ayırt ederek: adara
ayırt ederek anlamak: adırtla-
ayırt edici belirti: belgü
ayırt edilmek: adırıl-
ayırt edip ortaya çıkarmak: adır-
ayırt etmek: adır-, adırt-, belgüle-
aylık: aylıḳ
aynı: adınsıġsız
aynı adı taşıyan: ataşıḳ
ayrı: adın
ayrı olgunlaşma: bış-
ayrıca: aŋayu
ayrık: ayruḳ
ayrılığa düşmek: aḍnat-, aḍna-, aḍırtlaş-
ayrılık: adırt, firaḳ, aḍrılmaḳlıḳ, adrış
ayrılış: adrış
ayrılmak: açıl-, az-, adrıl-, adırıl-, bölül-, çek-
ayrılmış: adırtlıġ, adırıl-
ayrım: adırt, farḳ
ayrım gözetmeden: adruḳsuz
ayrım gözetmeyen: adırtsız
ayrım günü: fürḳan
ayrımsızca: adırtsız
ayrıntı: adırt
ayrıntılı: adırtlıġ
ayrıntısıyla: adır-, adara
ayrıntısıyla incelemek: adırtla-
ayyaş: borçı
az: az, azraḳ, azaġu
az az: azın
az bulmak: azla-
az oluş: azlıḳ
az oluşu: azın
az sayıda: az
az saymak: azlan-, azla-
azab: ‘azab
azalmak: eksü-, iril-, egsü-
azaltmak: eksüt-, egsüd-, azud-
azamet: haşmet
azar: başsırar
azar azar: ançan, azın
azat etmek: azad
azgın: buġraġu
azgınlaşmak: buġraġur-
azgınlık: boynaġuluḳ
azı dişi: azıg
azı dişli: azıġlıġ
azıcık: azḳına, azraḳ, ançaḳıya, awuç
azıcık bir şeyi olan: ançaḳyalıġ
azık: azuḳ
azık olacak şey: azuḳluḳ
azıklık: azuḳluḳ
aziz: ‘aziz
azlığı: azın
azlık: azlıḳ
azmak: az-

Karşılıklar, derlem bağlamlarından yazılmış tanımlardan alınır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Aynı Türkçe karşılığı paylaşan sözcüklerin anlamları çoğunlukla ayrıntıda ayrılır; madde sayfasındaki tanıkları okuyun.