İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü

Manichaica I-III sözlüğü

717 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.

Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.

5 madde · “h” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)

hirza 2

(Maniheist tövbe kalıbında, Orta Farsça) bağışla; hep “manastar hirza” günahımı bağışla: “man astar hiza baştın berü adakka tegi okıdım” ‘günahımı bağışla’ (duasını) ba…

6 biçim · 2 eser

Anlamı kesinleşmeyen söz (Maniheist metin, Farsça kökenli olmalı): “bitigeçi oglan eŋ ilki üküş emgek körür ken hweşte bolur” yazı öğrenen çocuk önce çok zahmet çeker, …

1 biçim · 1 eser
ḫan isim 4

Han, hükümdar, kral: “d(a)rmaruçi atlġ ilig ḫan erken” Dharmaruci adlı hükümdar iken; “upaşati ilig ḫannıŋ töpüsinte” Upoṣadha kralın başında; “béş yıŋaqlartaqı luu ḫan…

20 biçim · 8 eser
ḫormuzta özel ad 10

Hürmüz tanrı: Budist metinlerde tanrıların kralı Śakra (Indra), Maniheist metinlerde ilk insan Ohrmazd: “ezrua hormuzta vişnu maheşvari” Brahmā, Śakra, Viṣṇu, Maheśvara…

5 biçim · 8 eser
ḫroştag özel ad 2

(Maniheist metinlerde) Xroštag, ‘Çağrı’ tanrısı; hep “padwahtag” (Cevap) ile: “hroştag padwahtag teŋri hormuzta teŋriden tamudan yokaru” Çağrı ve Cevap tanrısı, Hürmüz …

2 biçim · 2 eser