İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü

Uigurica I-IV sözlüğü

1.634 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.

Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.

6 madde · “d” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)

dabaru 1

Anlamı kesinleşmeyen söz (U II, tövbe metni): “ḫutluġ ilkisiz dabaru ilki ilki azunlarda” kutlu, başlangıçsız … önceki önceki yaşamlarda (‘-den beri, -e doğru’ anlamınd…

1 biçim · 1 eser
darm isim 3

(Sanskritçe dharma) Budist öğreti, Dharma; üç mücevhere saygı formülünde: “namo but namo darm namo saŋ” Buda’ya, Dharma’ya, Topluluğa (saṃgha) saygı (Maitrisimit bölüm …

3 biçim · 5 eser
darnı isim 26

(Sanskritçe dhāraṇī) büyülü koruma sözü, okunarak etki gösterdiğine inanılan kutsal formül; çoğu kez “arvış” ile: “tŋriler ėligi-y-a bu darnını bir ḫata esidser” ey tan…

9 biçim · 3 eser
dıntar isim 1

Rahip, dinî hayatı seçmiş kişi; Budist metinlerde hep “toyın dıntar”: “toyın dıntar bolsar baçag olursar” rahip olup oruç tutsa; “taḳı edgü toyın dıntar bolmışıŋızlar y…

12 biçim · 6 eser
du 1

Bir kişi adının parçası (U II, bağış duası): “ajunḳa barmış ḳonım du vapsi sali beg ḳutıŋa” ahirete göçmüş kardeşim Du Vapsi Sali Beg’in ruhuna.

1 biçim · 1 eser
dyan isim 1

(Sanskritçe dhyāna) meditasyon, derin düşünceye dalma; zihnin toplanmış hâli; çoğu kez “dyan saḳınç”: “buşı paramid çḫşapt paramid dyan paramid” sadaka, ahlak ve medita…

20 biçim · 5 eser