(Budist metinlerde, Sanskritçe śikṣāpada/śīla) ahlak kuralı, dinî buyruk; yemin edilerek üstlenilen perhiz; “çaḫşapat tut-” tutmak, “küzet-” korumak, “sı-” bozmak: “upa…
30 biçim · 6 eser
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü
TT I-X sözlüğü
1.142 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.
Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.
8 madde · “ç” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)
İftira, koğuculuk; çoğu kez “yoŋaġ” ile ikileme: “tilin azuk yalġan sav sözledim erser .. çasut yoŋaġ ḳıltım erser” diliyle kötü, yalan söz söylediysem, iftira ve koğuc…
2 biçim · 3 eser
Savaş düzeni, saf; ordu; “çerig ėt-” saf bağlamak, orduyu düzene sokmak: “süŋüş bolsar çerig iter erti” savaş olursa orduyu düzene sokardı; “şıp başıŋa tegi çerig ėtdim…
8 biçim · 8 eser
Hilekâr, düzenbaz; “al-lıġ çewiş-lig”: “al-lıġ çewiş-lig kişi-ler altayu turur” hileli, düzenbaz kişiler aldatır.
1 biçim · 1 eser
Yoksul, fakir; yoksul kişi: “bilig baylıḳ ol bir çıġay bolġusuz” bilgi, yoksullaşmayan bir zenginliktir; “ḳamuġ eḍgü isiz çıġay baylıḳım” iyi kötü, yoksulluğum zenginli…
10 biçim · 9 eser
Saygı, hürmet; hep “ayaġ” ile ikileme (“ayaġ çilteg”): “ayag çilteg aşayu” saygı hürmet görerek; “ayaġḳa çilteke tekimlig tınlıġlaraġ ayaġsız tot uçuz ḳıltım erser” say…
5 biçim · 3 eser
çiu
1
Anlamı kesinleşmeyen söz; dört büyük kıtayı anlatan bağlamda (Çince 洲 ‘kıta’ karşılığı olabilir): “tört uluġ çiu-lar-ta belgülüg i-diş ol” dört büyük kıtada belirgin ka…
1 biçim · 1 eser
Düğüm, bağ; hep “baġ çuġ” ikilemesiyle (bağlılık, tutkuların bağı): “baġ erser baġ çuġ tėp yörüg’ol” bağ ise bağ-düğüm demektir; “niz-vanılar üklimiş aşılmış üçün anı ü…
2 biçim · 2 eser