(Maitrisimit’te, Sanskritçe dhanurveda) okçuluk bilimi; Bodisatvanın öğrendiği hünerler arasında: “san saḳış urmaḳ tamġa uġrın bilmek danurwit ulatı erdemler” sayı hesa…
1 biçim · 1 eser
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü
Maitrisimit Nom Bitig (Hami) sözlüğü
3.163 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.
Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.
16 madde · “d” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)
(Sanskritçe dharma) Budist öğreti, Dharma; üç mücevhere saygı formülünde: “namo but namo darm namo saŋ” Buda’ya, Dharma’ya, Topluluğa (saṃgha) saygı (Maitrisimit bölüm …
3 biçim · 5 eser
(Maitrisimit’te) Dharmaruci, Maitreya’nın önceki doğumlarından birinde bir hükümdar adı: “ḳamaġda öŋre darmaruçi atlġ ilig ḫan erken” her şeyden önce Dharmaruci adlı hü…
2 biçim · 1 eser
delig
1
Delik, delikli (?) (Maitrisimit, cehennem tasviri): “ulug bedük … delig orġaḳlar içinte soḳarlar” büyük … delikli (?) havanlar içinde döverler.
1 biçim · 1 eser
Devadatta, Buda’nın kıskanç kuzeni, Budist geleneğin kötü rahibi: “avış tamu otı taşġaru ünüp divdat toyınag tirigde yörgep tartıp avıç tamuḳa kigürdi” Avīci cehennemin…
3 biçim · 2 eser
dınar
1
Anlamı kesinleşmeyen söz (Maitrisimit): “edgülüg dınarlar ara teŋri teŋrisi burkanta yėgrek yoḳ erür” iyi … arasında tanrılar tanrısı Buda’dan üstünü yoktur (‘canlı’ an…
1 biçim · 1 eser
Rahip, dinî hayatı seçmiş kişi; Budist metinlerde hep “toyın dıntar”: “toyın dıntar bolsar baçag olursar” rahip olup oruç tutsa; “taḳı edgü toyın dıntar bolmışıŋızlar y…
12 biçim · 6 eser
Taç: “kayusı başımızta didim pasaḳ” kimimizin başında taç, miğfer; “yėr teŋrisiniŋ dıdımı pasaḳıŋa oḳşatı” yer tanrısının tacına, başlığına benzer; “ḳutluġ … yėr tŋrini…
4 biçim · 2 eser
Taçlı: “kirit atlıg dıdımlıg başları üze” başlarında kirīṭa adlı taçlı; “altun didim-lıġ çakravrt 王-larḳa” altın taçlı cihan hükümdarlarına.
2 biçim · 2 eser
(Maitrisimit’te) Dīpaṃkara, geçmiş Budalardan biri: “ratnaşiki dipankar kşmankar prbankar wipaşi saki-munida ulatı” Ratnaśikhin, Dīpaṃkara, Kṣemaṃkara, Prabhaṃkara, Vip…
1 biçim · 1 eser
(Maitrisimit’te) bir bilgenin (erji, ṛṣi) adı: “ötrü diwa erji inçe tėp tėyür” sonra bilge Deva şöyle der.
1 biçim · 1 eser
(Maitrisimit’te, Sanskritçe Dakṣiṇāpatha) Hindistan’ın güney ülkesi, Dekken: “baḳşısı badarıḳa ol savlarag ögrünçü ėştürgeli dkşanpt ilke önüp bardı” öğretmeni Bādari’y…
2 biçim · 1 eser
dod
1
Anlamı kesinleşmeyen söz; saygısızlığı anlatan ikilemelerde: “ayag çiltegke tegimlig tınlıglarıg ayagsız dod tolı kılmasar” saygıya layık canlıları saygısız, … kılmasa …
1 biçim · 1 eser
(Maitrisimit’te, Sanskritçe duṣkaracaryā) çile, ağır sofuluk pratikleri: “altı yıl tapavan berkte duşkaraçar emgek emgenmişin” altı yıl çile ormanında ağır çileler çekm…
1 biçim · 1 eser
(Sanskritçe dhyāna) meditasyon, derin düşünceye dalma; zihnin toplanmış hâli; çoğu kez “dyan saḳınç”: “buşı paramid çḫşapt paramid dyan paramid” sadaka, ahlak ve medita…
20 biçim · 5 eser
Meditasyonla ilgili, meditasyondan doğan: “dyan-lıġ basudçı tıldaġında tuġar” meditasyon yardımcısı sebebinden doğar; “çḫşapt-lıġ yükmekimin dyan-lıġ yükmekimin” ahlak …
4 biçim · 3 eser