İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü

Maitrisimit Nom Bitig (Hami) sözlüğü

3.163 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.

Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.

9 madde · “g” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)

gantarv isim 4

(Sanskritçe gandharva) göksel çalgıcı varlıklar: “teŋriler yekler lular gantarlar gintirviler asurlar” tanrılar, yakşalar, nāgalar, gandharvalar, kinnaralar, asuralar; …

6 biçim · 3 eser
gaŋ özel ad 2

Ganj ırmağı; hep “gaŋ ögüz”, Budist metinlerde sayısızlık ölçüsü olarak “gaŋ ögüz içinteki ḳum sanınça”: “altmış ėki koti sanı gaŋ ögüz içinteki ḳum sanınça bodisvtlar”…

2 biçim · 5 eser
gautam özel ad 1

Gautama, Buda Şakyamuni’nin soy adı: “gautamnıŋ atlġ küülüg tıtsısı” Gautama’nın ünlü öğrencisi; “瞿曇説呪偈 gautam sözleti sarvış şlöküg” Gautama büyü dizesini söyledi; “ga…

3 biçim · 3 eser
graḫ isim 1

(Sanskritçe graha) gezegen, gök cismi: “ay tŋri graḫlar bėrle ḳarnınta kirür” ay tanrı gezegenlerle birlikte karnına girer (rüya tasviri).

1 biçim · 1 eser
gün 1

(Maitrisimit’te tek tanık) “kün” (gün) yerine: “tėmin ök tapan tamuda bir gün bir tün bolur” (o kadar yıl) Tapana cehenneminde bir gün bir gece olur.

1 biçim · 1 eser
ġautami özel ad 5

(Maitrisimit’te) Mahāprajāpatī Gautamī, Buda’nın teyzesi ve üvey annesi: “ayagḳa tegimlig anant ġautami katun oġrınta” saygıdeğer Ānanda, Gautamī hatun için; “maḫaprçap…

1 biçim · 1 eser
ġavanpati özel ad 1

(Maitrisimit’te) Gavāṃpati, Buda’nın ilk öğrencilerinden: “yaşı purnı vimali ġavanpati subahuda ulatı bėş ınallar arhant kutın bultılar” Yaśas, Pūrṇa, Vimala, Gavāṃpati…

1 biçim · 1 eser
ġotiki özel ad 2

(Maitrisimit’te) Budist kişi adları: “ġotiki atlıg arhant toyın kentü yülügüsi üze bogzın bıçıp” Godhika adlı arhat rahip kendi usturasıyla boğazını kesip; “şuri ġotıḳi…

2 biçim · 1 eser
ġunaprabi özel ad 1

(Maitrisimit’te) Guṇaprabha, Budist öğretmen: “karungrivi sanġabtri ġunaprabi manoratide ulatı baḳşılar kutıŋa yükünürmen” …, Saṃghabhadra, Guṇaprabha, Manoratha gibi ö…

1 biçim · 1 eser