Cevher, değerli taş, inci: “kümüş gevher altun baḳır bulmadıŋ” gümüş, cevher, altın, bakır bulmadın; “teŋizdeki gevher tükemez saŋa” denizdeki cevher sana yetmez; “bu t…
4 biçim · 3 eser
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü
Kutadgu Bilig sözlüğü
3.959 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.
Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.
11 madde · “g” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)
(Farsça) mezar, kabir: “ulaşu aḍaḳın turmaġıl anıŋ gurı üze” onun kabri başında hiç durma; “ançada olar gurlardın iḍileri tapa ėwerler” o zaman kabirlerinden Rablerine …
9 biçim · 3 eser
gülef
2
Anlamı kesinleşmeyen bir çiçek adı (KB, ak sakal benzetmesinde): “saḳal boldı yazḳı gülef teg orut” sakal bahar …i gibi ağardı; “saçım boldı yazḳı gülef teg orut” saçım…
1 biçim · 1 eser
(Farsça) hazmettirici ilaç, sindirim macunu: “güvariş ya ma‘cun ya çurnı ḳatar” sindirim ilacı, macun ya da toz ilaç karıştırır.
1 biçim · 1 eser
Gaflet, dalgınlık, habersizlik: “uḍıma bu ġaflet bile ay ilig” ey hükümdar, bu gafletle uyuma; “bu ġaflet yoḳ erse kişike ḳamuġ / firişte bolup ḳılġay erdi tapuġ” insan…
2 biçim · 2 eser
Gafur, çok bağışlayan (Tanrı’nın sıfatı): “ḳuluŋ men iḍim sen maŋa ay ġafur / mini yarlıḳaġıl yazuḳum keçür” ey Gafur, ben kulunum, sen Rabbimsin; beni bağışla, günahım…
1 biçim · 1 eser
Gam, keder, tasa: “yanut bėrdi sizke ġamnı ġam birle” size gam üstüne gam verdi; “ya ġam ḳatıġsız sürur umġuçı” ey gamsız sevinç uman; “ölürde muŋadıp yidiŋ hem ġamım” …
5 biçim · 3 eser
Gariplik, gurbet: “ġariblıḳ yirinde kerek bolġa neŋ” gurbet yerinde mal gerekir; “iḍi keḍ ḳatıġ bu ġariblıḳ işi / ġariblıḳta yaŋlur talu er başı” gurbet işi çok zordur;…
2 biçim · 1 eser
Son, uç, sınır: “bayat birse ‘izzin yoḳ ol ġayeti” Tanrı izzet verirse onun sonu yoktur.
1 biçim · 1 eser
Gizli, görünmeyen; kayıp, orada olmayan: “ġayib bolmaz andın zerre aġırınça” zerre kadar bir şey ondan gizli kalmaz; “ḳamuġ ġayib özler körüşse közün” birbirini görmeye…
1 biçim · 2 eser
Gazilik, din uğruna savaş: “hac erse tilekiŋ kerek neŋ tawar / ġazilıḳ tilese yime bu yarar” dileğin hac ise mal gerekir; gazilik dilersen de bu yarar.
1 biçim · 1 eser