Cevher, değerli taş, inci: “kümüş gevher altun baḳır bulmadıŋ” gümüş, cevher, altın, bakır bulmadın; “teŋizdeki gevher tükemez saŋa” denizdeki cevher sana yetmez; “bu t…
4 biçim · 3 eser
Derlem sözlüğü · eser sözlüğü
Atebetü’l-Hakâyık sözlüğü
1.006 madde başı; sıklıklar ve bağlamlar yalnız bu eserden.
Tanımlar hakkında. Tanımlar başka bir sözlükten alınmamıştır: her madde için derlemdeki bağlamlar okunarak özgün olarak yazılmıştır (yazar: Claude, yapay zekâ; editör denetimi sürüyor). Şimdiye dek 2.552 maddenin tanımı yazıldı. Madde başları çekim eklerinden arındırılmış biçimlerdir; çekimli biçimler madde sayfasında ayrıca listelenir.
10 madde · “g” harfi (ḳ/q k ile, ġ g ile, ḍ d ile, ė e ile birlikte)
Hazine: “saŋa rėnc aŋa gėnc birigli uġan” sana sıkıntı, ona hazine veren Kadir (Tanrı).
1 biçim · 1 eser
Gıla, şikâyet, sızlanma: “nelük bu ajunḳa ḳılur sen gile” niçin bu dünyaya şikâyet ediyorsun.
1 biçim · 1 eser
Gül: “ya bustan teg ol hilm kėrėm al gül ol” yumuşaklık bir bahçe gibidir, cömertlik kırmızı güldür.
1 biçim · 1 eser
(Farsça) seçkin, seçilmiş: “bilip tutsa her kim ėdibniŋ sözin / ḫalayıḳ ara ol güzinler özin” kim Edip’in sözünü bilip tutarsa, halk arasında o seçkinlerin seçkinidir.
1 biçim · 1 eser
Hıyanet, vefasızlık: “üküşrek kişiniŋ içi ġadr erür” insanların çoğunun içi hıyanettir.
1 biçim · 1 eser
Yanlış, hata: “‘ayıbḳa ḳoyuptur ḫalayıḳ ara / ġalat ma‘nilerni ayıtmış yana” (yazar) halk arasında ayıba (yer) bıraktı; yanlış anlamları yine söyledi.
1 biçim · 1 eser
Gam, keder, tasa: “yanut bėrdi sizke ġamnı ġam birle” size gam üstüne gam verdi; “ya ġam ḳatıġsız sürur umġuçı” ey gamsız sevinç uman; “ölürde muŋadıp yidiŋ hem ġamım” …
5 biçim · 3 eser
Garip, yabancı, kimsesiz: “ġarib erdi islam ġarib boldı baz” İslam garip (başlamış)tı, yine garip oldu.
1 biçim · 1 eser
Gazap, öfke: “yalınlansa tutnup ġazab hiḳd otı / halimlıḳ suvın saç” öfke ve kin ateşi tutuşup alevlenirse yumuşaklık suyunu serp.
1 biçim · 1 eser