İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ayıl- fiil

22 geçiş 4 biçim 1 eser KuT Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Denmek, söylenmek (ay- fiilinin edilgeni; Kuran çevirisinde): “ḳaçan ayılsa olarḳa: keliŋler” onlara ‘gelin’ denildiğinde; “ançada ayıldı olarḳa: ornaŋlar bu kendde” o zaman onlara ‘bu kente yerleşin’ denildi; “ḳıyamet küninde aylur zalimlerḳa: tatıŋlar” kıyamet günü zalimlere ‘tadın’ denir; “yana aylur olarḳa” yine onlara denir. Tanıklar: KuT4

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ayıl- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)

Çekimli biçimler (4):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

22 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/32a3 61 ḳaçan ayılsa olarḳa: keliŋler aŋar kim ıḍtı taŋrı hem yalavaçḳa körge sen iki yüzlügler …
Ku. T. 26/44b3 77 körmez mü sen anlarnı kim ayıldı olarḳa: yıġıŋlar eligleriŋizni hem aḍaḳın ḳılıŋlar namaznı hem bėriŋler ze …
Ku. T. 28/38a3 161 ançada ayıldı olarḳa: ornaŋlar bu kendde yėŋ andın ḳayda tilese siz aytıŋlar: yazuḳlarım …
Ku. T. 28/39a2 162 tegşürdi anlar kim küç ḳıldılar olardın aytıḳ anda aḍın kim ayıldı olarḳa ıḍtımız olar üze bir ḳın kökdin anı kim küç ḳılur erdiler
Ku. T. 29/29a2 38 ey anlar kim bittiler nė ol sizke ḳaçan ayılsa sizke: çıḳıŋlar taŋrı yolı içinde aġır ḳılsaŋız yerke tapladıŋız yaḳın tir …
Ku. T. 29/35a2 … ig ançası bar taplamaz taŋrı olarnıŋ ḳopup çıḳmaḳlarını dereŋ ḳıldı olarḳa ayıldı: oldruŋlar oldurġan--lar birle
Ku. T. 30/42b1 30 ayıldı anlarḳa kim: saḳnuḳluḳ ḳıldılar ne ol kim indürdi iḍiŋiz. ayurlar: eḍgülük …
Ku. T. 32/41a2 64 aylur: ündeŋler ortaḳlarıŋıznı. ündegeler olarnı ap icabet ḳılmaġalar olarḳa kör …
Ku. T. 34/1a2–3 26 ayıldı: kirgil uştmahḳa. aydı: ey kaşki meniŋ boḍnum bilürler erse
Ku. T. 34/9a1–2 45 ḳaçan ayılsa olarḳa ḳorḳuŋlar andın kim utruŋuzda turur yime andın kim soŋuŋuzda turur …
Ku. T. 34/9b2 47 ḳaçan ayılsa olarḳa: hezine kılıŋlar andın kim ruzi ḳıldı sizke taŋrı. ayġaylar anlar k …
Ku. T. 34/24b1–2 35 olar erdiler ḳaçan ayılsa olarḳa: taŋrı yoḳ tapınmaḳḳa meger bir taŋrı boynaġuluḳ ḳılur erdiler
Ku. T. 34/94b1 24 ol kim küdezse öz boḍını yawuz ḳındın ḳıyamet küninde aylur zalimlerḳa: tatıŋlar anı kim ḳazġanur erdiŋiz
Ku. T. 35/19b3 72 ayılġay: kiriŋler tamuġ ḳapuġlarıŋa cavidaneler anıŋ içinde nėme yawuz boynaġularn …
Ku. T. 35/21b3 … nde tesbih ayurlar iḍileriŋe hamd aytur hükm ḳılnur olar ara könilik birle aylur: şükr ol taŋrıḳa kim ʿalemluġlar iḍisi
Ku. T. 35/65b1 73 yana aylur olarḳa: ḳayda ma ortaḳ ḳatar erdiŋizler
Ku. T. 36/106b1 32 ḳaçan ayılsa bütünlükin taŋrınıŋ vaʿdesi rast turur ḳıyamet şek yoḳ anıŋ içinde aydıŋız …
Ku. T. 36/107b2 34 aylur bu kün unıtmaḳ yanutın bėrür-miz andaġ unıttıŋız bu kün köriŋizler yanut b …
Ku. T. 38/6b2 11 ey anlar kim taptılar ḳaçan ayılsa sizke kėŋrü olturuŋ olturġu yerlerde kėŋrü ḳılıŋ orunnı ya kėŋütgey taŋrı …
Ku. T. 38/6b2 … turuŋ olturġu yerlerde kėŋrü ḳılıŋ orunnı ya kėŋütgey taŋrı sizlerke ḳaçan ayılsa: yoḳaru olturuŋ yoḳaru olturuŋlar kötürgey taŋrı anlarḳa kim taptılar sizd …
Ku. T. 38/60a3 5 ḳaçan ay[ıl]sa olarḳa: yarlıḳatu ḳolsun sizni taŋrınıŋ yalavaçı. tolayurlar başlarını kör …
Ku. T. 38/96a3 … isiŋe asıġ ḳılmadılar ol iki eḍgüke ol iki yawuzḳa taŋrı ʿazabındın nėerse aylur: kiriŋ otḳa kirgenler birle