Tanım
- Eksiltmek, azaltmak: “taŋrı siziŋ birle hiç eksütmez ʿamelleriŋizni” Tanrı amellerinizden hiçbir şey eksiltmez; “bildimiz anı kim eksütür yer olardın” yerin onlardan neyi eksilttiğini bildik; “tuttumız firʿavn boḍnını tarlıḳ yılları birle eksütmek birle mivelerdin” Firavun halkını kıtlık yılları ve ürün eksikliğiyle yakaladık; “ḳorḳmaz … eksütmekde” (hakkının) eksiltilmesinden korkmaz; “azu tutsa olarnı eksütmeklikleri üze” ya da onları yavaş yavaş eksilterek yakalasa. Tanıklar: KuT4
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): eksüt- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (5):
Bağlamlar
Bütün geçişler (6) →KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
6 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 28/13b1–2 | 130 bütünlükin tuttumız firʿavn boḍnını tarlıḳ yılları birle | eksütmek | birle mivelerdin bolġay kim anlar pend alġaylar |
| Ku. T. 30/53a1 | 47 azu tutsa olarnı | eksütmeklikleri | üze bütünlükin iḍiŋiz baġırsaḳ ulaşu yarlıḳaġan ol |
| Ku. T. 31/86b3 | … im kim ḳılsa eḍgülüklerdin ol müʾmin erse pes ḳorḳmaz küç ḳılmaḳda ap yime | eksütmekde | |
| Ku. T. 37/24a1–3 | … elmeŋler oḳımaŋlar ėl--leşmek tapa siz yüksekler siz taŋrı siziŋ birle hiç | eksütmez | ʿamelleriŋizni |
| Ku. T. 37/64b1 | … edi imanḳa köŋülleriŋiz içiŋe eger boyun susa siler taŋrıḳa hem yalavaçıŋa | eksütmez | sizke ʿamelleriŋizdin nerse ol taŋrı örtgen yarlıḳaġan |
| Ku. T. 37/69a1–2 | 4 çın-oḳ [bildimiz anı kim | eksütür | yer olardın] biziŋ üskümizde bitig küḍezgen |
Aynı gövdeden maddeler
“eksüt” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).